ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات

مهمترين تحولات سال 2009 دنياي نرم افزارها در يك نگاه

نويسنده: ميثم لطفي

    "پیتر سوندرگارد" مدیر ارشد تحقیقات گارتنر چندی پیش رشد پرداخت پول در صنعت جهانی IT بین سال های 2009 و 2010 میلادی را 3/3 درصد پیش بینی كرد و گفت برای آنكه مجموع پول های پرداخت شده و درآمدهای كسب شده در صنعت جهانی فناوری اطلاعات با درآمد سال 2008 میلادی برابری كند، باید تا سال 2012 منتظر ماند.
    ادامه یافتن جریان بحران اقتصادی و به دنبال آن، كاهش سرمایه گذاری ها باعث شد صنعت جهانی IT در سال 2009 بدترین سال خود را در طول تاریخ تجربه كند. بین سال های 2008 و 2009 میلادی مجموع پول های پرداخت شده در صنعت جهانی IT برای خرید كالا یا خدمات جدید 2/5 درصد كاهش یافت و در مقابل پیش بینی شد كه در سال 2010 میلادی بیش از نیمی از بودجه شركت های فناوری كاسته شود. از بین بخش های مختلف این صنعت، بیشترین ضرر به بخش سخت افزار تحمیل شد. میزان فروش سخت افزارهای رایانه ای در سال 2009 با كاهش 5/16 درصدی نسبت به سال قبل به 317 میلیارد دلار رسید و پیش بینی شد كه این رقم در سال 2010 میلادی نیز سیر خطی را دنبال كند.
    به هر حال، 2009 با همه بدی ها و خوبی ها برای صنعت فناوری اطلاعات آخرین هفته های خود را هم سپری كرد. این سال اگرچه با ركود اقتصادی جهانی همراه بود و مشكلات فراوانی را به شركت های مختلف تحمیل كرد، اما با تحولات قابل ملاحظه ای در حوزه نرم افزار هم همراه بود كه بررسی برخی از آن ها لازم می نماید.

    تولد ویندوز 7
    ویندوز 7 توانست طی سه هفته، 4 درصد از بازار سیستم های عامل رایانه ای را از آن خود كند و با موفقیت خیره كننده خود، ارزش سهام مایكروسافت را افزایش دهد. در حالی كه قبلا ویندوز ویستا پس از گذشت 6 ماه از عرضه به بازار توانست چهار درصد بازار را در دست بگیرد، ولی شركت تحقیقاتی Net Application در یك بررسی نشان داد كه جدیدترین ویندوز مایكروسافت موفق شد ظرف سه هفته پس از ورود رسمی به بازار، این سهم را در اختیار بگیرد و امیدواری تازه ای به سهام داران مایكروسافت بدهد.
    به گفته كارشناسان، طی چند هفته قبل از ورود ویندوز 7 به بازار فروش رایانه های شخصی در دنیا 95درصد رشد كرد و پیشنهاد های وسوسه برانگیز مایكروسافت از جمله تبدیل ویندوز XP به ویندز 7 و تخفیف های عمده به هنگام فروش ویندوز از مهم ترین مسائلی بود كه باعث این رشد شد.
    در حال حاضر در بازار سیستم های عامل رایانه ای، مكینتاش اپل 7/5 درصد و لینوكس 96/0 یعنی كمتر از یك درصد بازار را در اختیار دارند؛ درحالی كه نسخه های متنوع ویندوز به طور كلی 5/92 درصد از بازار را در اختیار گرفته اند و مایكروسافت را به حاكم بی منازعه این عرصه تبدیل كرده اند.
    علاوه بر این، شركت تحقیقاتی NPD Group نیز اعلام كرد كه در نخستین هفته ورود ویندوز 7 به بازار، میزان فروش جهانی رایانه های شخصی مبتنی بر سیستم عامل ویندوز 49 درصد افزایش یافت. البته میزان فروش جهانی رایانه های شخصی مبتنی بر سیستم عامل ویندوز در نخستین هفته ورود ویندوز 7 به بازار در مقایسه با نخستین هفته ورود ویستا، 6 درصد كاهش یافت.
    "استیفن بیكر" مدیر مركز تحلیل های بازرگانی شركت NPD خاطرنشان كرد كه دلایل این روند نزولی بسیار گسترده و پیچیده است. گفته می شود كه ویندوز ویستا در 30 ژانویه 2007 و همزمان با تعطیلات سال جدید میلادی وارد بازار شده بود و این اتفاق توانست فروش آن را افزایش دهد. زیرا به طور كلی فروش محصولات مختلف فناوری در ماه ژانویه بیشتر از دیگر ماه های سال است.
    علاوه بر این، ویندوز 7 به عنوان رقیبی برای ویستا و XP وارد بازار شد كه هم اكنون هر كدام از آن ها بخش قابل ملاحظه ای از بازار جهانی سیستم عامل ویندوز را در اختیار دارند. در زمان ورود ویندوز 7 به بازار، 20 درصد از رایانه های ویندوزی فروخته شده در دنیا مربوط به دو سیستم عامل ویستا و XP بوده، این در حالی است كه در زمان ورود ویستا، میزان فروش رایانه های شخصی با نسخه های قدیمی تر ویندوز تنها 6درصد بوده است.
    اما هم اكنون كه نزدیك دو ماه از تولد ویندوز 7 به عنوان قدرتمندترین و پیشرفته ترین نسخه سیستم عامل مایكروسافت می گذرد، هنوز بسیاری از كاربران موفق به استفاده از این سیستم عامل نشده اند. در این میان، مركز Ronald Reagan نظرسنجی جدیدی پیرامون میزان رضایت مندی كاربران از ویندوز 7 نسبت به نسخه های قبلی این سیستم عامل انجام داده كه نتایج آن مدیران مایكروسافت را امیدوارتر می كند.
    به گفته كارشناسان این مركز، پیش از ورود سیستم عامل ویندوز 7 به بازار، 46 درصد شركت كنندگان در این نظرسنجی از ویندوز ویستا استفاده می كردند، 32 درصد همچنان صاحب ویندوز XP بودند، 17 درصد این افراد به میزان مساوی از دو سیستم عامل ویستا و XP بهره می بردند، 5 درصد هم سیستم عامل هایی غیر ویندوز را روی رایانه خود نصب كرده و 7/0 درصد كاربران هم از دیگر نسخه های ویندوز به جز ویستا و XP استفاده می كردند.
    این بررسی نشان داد كه 73 درصد كاربران پس از ورود ویندوز 7، رایانه خود را به این سیستم عامل ارتقا دادند و 8 درصد آن ها به واسطه سیستم عامل پیش فرض كه روی رایانه آن ها بود، صاحب این سیستم عامل شدند. در این میان، 14 درصد كاربران همچنان از نسخه های آزمایشی و اولیه ویندوز 7 استفاده می كردند و 6 درصد كاربران سیستم عامل Mac را تحت برنامه های مجازی سازی به كار می بردند.
    مركز Ronald Reagan بر اساس بررسی های جدید خود اعلام كرد كه از بین صاحبان آخرین نسخه سیستم عامل مایكروسافت، هم اكنون 61 درصد ویندوز 7 را برای مصارف خانگی و شخصی به كار می برند و 25 درصد نیز این سیستم عامل را به طور همزمان برای مصارف خانگی و تجاری استفاده می كنند. در این بین گفته می شود كه فقط 14 درصد این سیستم عامل را فقط برای مصارف تجاری به كار گرفته اند. همچنین گفته شده كه 61 درصد كاربران نسخه 64 بیتی ویندوز 7 را روی رایانه خود نصب كرده اند و 31 درصد از نسخه 32 بیتی آن استفاده می كنند. علاوه بر این، 82 درصد برای نخستین بار این سیستم عامل را روی رایانه خود نصب كردند و 19 درصد سیستم عامل ویستا را به ویندوز 7 ارتقا دادند.
    "استیو بالمر" مدیرعامل مایكروسافت نیز چندی پیش در جمع سهامداران این شركت اعلام كرد كه فروش سیستم عامل ویندوز 7 خارق العاده بوده و تمامی مدیران این شركت را شگفت زده كرده است. بالمر گفت: «از زمان ورود ویندوز 7 به بازار، ما شاهد رشد دو برابری در فروش این محصول نسبت به نسخه های قبلی سیستم عامل مایكروسافت هستیم». بالمر در سخنرانی خود در گردهمایی سالانه سهامداران مایكروسافت اعلام كرد كه از زمان عرضه این سیستم عامل جدید در 22 اكتبر 2009 تاكنون 40 میلیون نسخه از آن به فروش رسیده است. بالمر افزود: «ویندوز 7 بهترین سیستم عاملی محسوب می شود كه تاكنون تولید كرده ایم. این سیستم عامل به كاربران امكان می دهد خواسته های خود را بیش از حد نیاز برآورده كنند و بتوانند آسان تر و سریع تر به نیازهای خود پاسخ دهند».

    رقیب جدیدی به نام Chrome OS
    اگرچه ویندوز 7 قهرمان دنیای سیستم های عامل رایانه ای محسوب می شود، اما سال 2009 یك رقیب سرسخت برای این سیستم عامل پا به عرصه ظهور گذاشت كه برخی كارشناسان از هم اكنون، رقابت تنگاتنگ این دو سیستم عامل با یكدیگر را پیش بینی می كنند. این سیستم عامل كه Chrome OS نام دارد، در شركت گوگل ساخته شده و اساس فناوری آن بر مبنای اینترنت است.
    در این میان برخی كارشناسان معتقدند این سیستم عامل كه به طور كامل مبتنی بر وب است و تفاوت ساختاری با دیگر سیستم عامل های سنتی دارد، 10 سال زود متولد شده و نمی توان انتظار داشت كه به طور گسترده از آن استقبال شود. به گفته آنان، اگر چه نوت بوك های برخی شركت ها مانند HP، دل و اسوس از این محصول استقبال می كنند و كاربران از اینكه این سیستم عامل اطلاعات را روی وب و نه روی رایانه ذخیره می كند رضایت دارند، اما نباید انتظار داشت شركت های تجاری هم از سیستم عامل رایانه ای گوگل در آینده نزدیك استقبال كنند. صاحب نظران می گویند كه شركت های تجاری هنوز به استفاده از چنین سیستم عامل هایی عادت ندارند و البته مفاهیمی مانند سرویس های رایانه ای مبتنی بر اینترنت (Cloud Computing) در محیط های تجاری تازه در حال شكل گرفتن است و می توان گفت كه Chrome OS گوگل 10 سالی زودتر از موعد مقرر روانه بازار شده است.
    اما باید توجه داشت كه دیر یا زود، این سیستم عامل آخرین مراحل تكمیل خود را پشت سر می گذارد و گوگل آینده درخشانی را برای آن پیش بینی كرده است.
    این مساله به وضوح دیده می شود كه كاربران طی سال های گذشته روش فعالیت های خود در رایانه های شخصی را تغییر داده اند و آن را از حالت آفلاین به آنلاین تبدیل كرده اند. این مساله یكی از مهم ترین عواملی محسوب می شود كه گوگل را برای تولید این سیستم عامل جدید ترغیب كرده است.
    سیستم عامل جدیدی كه گوگل در حال تكمیل آن است، به جای اشغال حجم زیادی از حافظه داخلی رایانه، برمبنای سیستم مجازی اینترنتی اجرا می شود. در این سیستم عامل اگر قصد گشت وگذار اینترنتی، ارسال پست الكترونیكی، نوشتن متن، به اشتراك گذاری تصویر، به روزرسانی شبكه های اجتماعی و... را داشته باشید، با سرعت بیشتری نسبت به سیستم های عامل سنتی این اقدامات را انجام خواهید داد و نیازمند استفاده از پردازنده قوی برای انجام چند فعالیت رایانه ای سنگین به صورت همزمان نخواهید بود.
    این سیستم عامل جدید مبتنی بر فضای جدیدی از فناوری های مجازی موسوم به Cloud Computing است. عبارت Cloud Computing در اصل به معنی توسعه و به كارگیری فناوری های كامپیوتری (Computing) بر مبنای اینترنت (Cloud) است كه به كاربر امكان می دهد بدون آنكه اطلاعات تخصصی در مورد فناوری های پیچیده و حرفه ای داشته باشد یا بخواهد كنترل زیرساخت های فناوری های نوین را در دست بگیرد، به صورت اینترنتی به آنها دسترسی پیدا كند.
    منابع آگاهی كه از فعالیت گوگل در این زمینه اطلاع دارند، گزارش داده اند كه این شركت برای اجرای همزمان چند برنامه و نرم افزار در سیستم عامل Chrome OS از روش نوینی استفاده می كند كه تاكنون در سیستم های عامل رقیب وجود نداشته است.
    گوگل معتقد است كه ذخیره فایل ها و برنامه ها روی حافظه داخلی رایانه امری قدیمی و نامناسب برای ساماندهی اطلاعات محسوب می شود و به همین دلیل، در سیستم عامل جدید رابط كاربری ویژه ای ارائه شده كه جریان ذخیره سازی اطلاعات را با اندكی تفاوت پیش می برد و سرعت نقل و انتقال اطلاعات را بیشتر می كند. یكی دیگر از مسائلی كه در این سیستم عامل مورد توجه قرار گرفته، فضای HTML است كه كلیه نرم افزارها را تحت پوشش قرار می دهد.
    سیستم عامل Chrome OS كه با آخرین استانداردهای اینترنتی سازگار شده، بر مبنای وب 2 طراحی شده است. البته باید توجه داشت این طرح چندان هم جدید به نظر نمی رسد، شركت پالم پیش تر با عرضه گوشی Palm Pre سیستم عامل جدیدی روانه بازار كرد كه هسته مركزی آن بر مبنای فضای اینترنتی طراحی شده بود و توسعه آن نیز به واسطه استانداردهای اینترنتی صورت می گرفت.
    اما گوگل ادعا می كند ایده جدید Chrome OS فراتر از سیستم عامل پالم است. سیستم عامل مجازی گوگل در اصل مجموعه كاملی از ابزارها و خدمات اینترنتی نظیر پست الكترونیكی، ایجاد فایل های نوشتاری، ویرایش تصاویر و... است كه كاربر همه آن ها را به صورت یك جا در اختیار می گیرد.
    باید توجه داشت Chrome OS نخستین سیستم عاملی نیست كه با هدف رقابت با ویندوز وارد بازار می شود و تاكنون شركت های فراوانی قصد رقابت با ویندوز مایكروسافت را داشته اند. اما به اعتقاد برخی كارشناسان، آنچه Chrome OS را از دیگر رقبای ویندوز متمایز می كند، وابستگی بیشتر این سیستم عامل به اینترنت است كه بر این اساس، می توان این محصول جدید را بزرگ ترین رقیب ویندوز نام گذاری كرد.

    تحولات دنیای مرورگرهای اینترنتی
    سیزدهم اكتبر 1994 روزی بود كه برای نخستین بار مرورگر اینترنتی مورد استفاده قرار گرفت و برای اولین بار، كاربر توانست با نوشتن آدرس اینترنتی مورد نظر خود، وارد یك سایت اینترنتی شود. سال 2009 در اصل سالی بود كه پانزدهمین سالگرد تولد مرورگرهای اینترنتی در آن جشن گرفته شد تا بار دیگر كاربران شاهد رقابت تنگاتنگ تولیدكنندگان مرورگرهای اینترنتی با یكدیگر باشند.
    مرورگر Internet Explorer مایكروسافت كه با نام اختصاری IE نیز شناخته می شود، پراستفاده ترین مرورگر میان كاربران جهانی است. این مرورگر به طور پیش فرض همراه با سیستم عامل ویندوز نصب می شود و بر اساس آخرین آمارهای منتشر شده، هم اكنون نسخه 6 آن بیشترین محبوبیت را در دنیا دارد. در سیستم عامل ویندوز ویستا نسخه IE7 و پس از گذشت مدتی IE8 نیز ارائه شد. آخرین آمارها نشان می دهد كه مرورگر اینترنتی مایكروسافت تا پایان فصل نخست سال جاری 04/0 درصد از سهم خود را از دست داده و سهم آن از بازار جهانی مرورگرها به 5/67 درصد رسیده است. این مرورگر در طول یك سال گذشته 4/7 درصد از سهم خود در بازارهای جهانی را از دست داده و كاشناسان همچنان روزهای ناخوشایندی را برای آن پیش بینی می كنند.
    اما مرورگر متن باز فایرفاكس كه سرسخت ترین رقیب IE محسوب می شود، در نهم نوامبر 2009 وارد پنجمین سال تولد خود شد. در سال 2004 كه فایرفاكس برای نخستین بار وارد عرصه مرورگرهای اینترنتی شد، IE مایكروسافت صاحب 99 درصد از این بازار بود. اما هم اكنون كه 5 سال از آن زمان می گذرد، سهم IE از بازار جهانی مرورگرهای اینترنتی به 65 درصد رسیده و در مقابل، فایرفاكس 25 درصد این بازار را در اختیار دارد.
    شركت موزیلا سازنده مرورگر فایرفاكس در بیانیه مربوط به تولد 5 سالگی مرورگر فایرفاكس نوشت: «با ورود رقبای جدید از سوی شركت های گوگل و اپل به این بازار، هم اكنون رقابت تنگاتنگی در حوزه مرورگرهای اینترنتی وجود دارد كه باعث ارائه نوآوری های فراوان در حوزه مرورگر رایانه ها و تلفن های همراه شده و شركت ها را مجبور كرده كه محصولات خود را ایمن تر و با قابلیت های بیشتر در اختیار كاربران بگذارند».
    بر اساس آمارها، هم اكنون از هر چهار كاربر آنلاین در دنیا یك نفر از مرورگر اینترنتی فایرفاكس استفاده می كند. شركت تحقیقاتی Net Applications پس از بررسی 40 هزار سایت اینترنتی دیده شده توسط كاربران، اعلام كرد كه هم اكنون 25 درصد كاربران اینترنتی برای گشت وگذارهای خود مرورگر اینترنتی فایرفاكس را به كار می گیرند. این شركت تحقیقاتی برای به دست آوردن آمار مذكور 40 هزار سایت اینترنتی دیده شده توسط كاربران را بررسی كرد.
    هم اكنون بیش از 330 میلیون كاربر در سراسر دنیا از مرورگر اینترنتی فایرفاكس استفاده می كنند و در ماه ژوئیه نیز بارگذاری یك میلیاردمین نسخه این مرورگر از اینترنت جشن گرفته شد.
    از دیگر رقبای این عرصه می توان به مرورگر تازه وارد كروم گوگل اشاره كرد. مرورگر اینترنتی كروم نرم افزار متن بازی است كه در دوم سپتامبر 2008 برای نخستین بار عرضه شد. در ابتدا نسخه آزمایشی آن برای صاحبان سیستم عامل ویندوز در 100 كشور جهان رونمایی شد و گوگل هم اكنون نسخه های سازگار این مرورگر را با سیستم های عامل اپل و لینوكس عرضه كرده است. این مرورگر بر پایه هسته مرورگر متن باز نوشته شده و از امكانات و قابلیت های آن می توان به Tabbed browsing، بخش مشابه Privacy در IE و بخش مشابه Speed Dial در مرورگر اپرا اشاره كرد. این مرورگر در اصل یك واسطه در كامپیوتر میزبان محسوب می شود كه ابزارهای سنگین و حجیم SaaS نرم افزارهای به عنوان خدمات روی آن با عموم كاربران در ارتباط است. از نظر اجرایی، مرورگر كروم باز كردن صفحات اینترنتی با كدهای JavaScript كارآمدتر است و این فرآیند را با سرعت بیشتری انجام می دهد.
    اما عرضه نسخه بتای كروم برای سیستم های عامل لینوكس و Mac OS X موجب شد این مرورگر اینترنتی از Safari اپل پیشی بگیرد و بر اساس بررسی جدید یك شركت تحقیقاتی، نام خود را به عنوان سومین مرورگر اینترنتی محبوب دنیا ثبت كند.
    گوگل نسخه بتای كروم برای سیستم های عامل Mac و لینوكس را در تاریخ 8 دسامبر عرضه كرد، پیش از آن فقط نسخه توسعه نیافته و اولیه این مرورگر اینترنتی در اختیار صاحبان این دو سیستم عامل بود.
    شركت تحقیقاتی Net Applications در جریان بررسی 160 میلیون كاربر واحد كه ماهانه بیشتر از 40هزار سایت اینترنتی را مشاهده كرده بودند، دریافت كه كروم در یك هفته بین ششم تا دوازدهم دسامبر 4/4 درصد از بازار جهانی مرورگرهای اینترنتی را در اختیار داشته و سومین مرورگر اینترنتی محبوب دنیا شده كه این رقم رشد 4/0 درصدی سهم مرورگر گوگل نسبت به ماه نوامبر را نشان می دهد.
    هفته گذشته اعلام شد كه از بین تمام دارندگان سیستم عامل Mac OS X اپل، 3/1 درصد با كروم در اینترنت گشت وگذار كرده اند كه این رقم از 32/0 درصد ماه نوامبر بیشتر بوده است. در این میان گفته شده كه محبوبیت نسخه جدید كروم برای سیستم عامل متن باز لینوكس بیشتر از Mac بوده است. طبق آمار در روزهای بین 6 تا 12 دسامبر، از بین تمام صاحبان سیستم عامل لینوكس 34/6 درصد با Chrome وارد اینترنت شدند كه این رقم از 81/3 درصد ماه نوامبر بیشتر بوده است.
    در مجموع باید توجه داشت، بخش های مختلف صنعت نرم افزار از سیستم عامل ها گرفته تا مرورگرهای اینترنتی و نرم افزارهای سازمانی و تجاری، یك سال جدید را پیش رو دارند كه می توانند آن را بهتر از سال 2009 دنبال كنند. شركت گارتنر در بررسی جدیدی روی هزار متخصص IT در جهان به این نتیجه رسیده است كه اگرچه بودجه ها در سال 2009 كاهش یافت و سرمایه گذاری كمتری در حوزه فناوری انجام شد، اما سال آینده با افزایش متوسط 1/53 درصد در بودجه های نرم افزاری مواجه خواهیم شد. بر این اساس پیش بینی شده كه 28 درصد شركت های آمریكای شمالی، 25 درصد شركت های اروپایی، خاورمیانه و آفریقا و 30درصد شركت های فعال در منطقه آسیا- اقیانوسیه بودجه نرم افزاری خود را در سال 2010 افزایش دهند. گارتنر توصیه كرده كه فروشندگان برای كم كردن هزینه ها و استفاده بهتر از منابع، به منظور صورت دادن بودجه های جدید تلاش كنند. به اعتقاد تحلیلگران گارتنر، فروشندگان نرم افزاری حتی در وضعیت دشوار بازار هم باید به ایجاد، تامین و سرمایه گذاری در فروش نرم افزار و برنامه های بازاریابی ادامه دهند.




     □

تعداد خوانندگان اين مطلب: 101

مشاهده فهرست مطالب شماره 28




	کليه حقوق محفوظ و متعلق به ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات است.