مشاهده فهرست مطالب شماره 25 به اميد شش ماهِ دوم نويسنده: جواد زارعي     دو سه ماه پيش در نوشتاري با عنوان گام معلق لك لك، از بازار بهار تا اواسط تابستان گفتيم و در انتهاي مطلب اشاره كرديم كه اگر هر اتفاق ديگري علاوه بر اتفاقات رخ داده در شش ماهه ابتداي سال هم رخ دهد، فرقي براي بازار نخواهد داشت. اما اين نكته را از ياد برديم كه بشر به گونه اي فطري در پي سازگاري با محيط و شرايط است و هر چه شرايط سخت تر باشد، فرايندهاي پذيرش (Adopt) و سازگاري (Adapt) با سرعتي بيشتر روي خواهد داد. از اين رو گمان نمي كرديم بازار داخلي اين چنين چابك و چالاك رفتار كرده و با اتخاذ تمهيداتي آثار مخرب بحران را به حداقل برساند. البته نبايد حافظه تاريخي كوتاه مدت مردم ايران زمين را نيز از خاطر دور داشت كه در بازگشت تعادل كم تاثيرگذار نيست!      همچنين گفته شد كه تا اطلاع ثانوي نگاه بازار كاملا به سوي مصرف كنندگان عام (End-User) دوخته شده و برگزاري آبرومندانه نمايشگاه هاي الكامپ و تله كام و حتي جشنواره رسانه هاي ديجيتال را نيز فرصت ساز خطاب كرديم. گرچه جشنواره رسانه هاي ديجيتال با همان بي نظمي هميشگي برگزار شد اما گويا برگزاري نمايشگاه هاي الكامپ و تله كام قرار است با تغييراتي همراه باشد. سال گذشته برگزاري همزمان اين دو نمايشگاه كه از جهاتي بسيار، مشتركات فراواني دارند دل بسياري را از متخصصان را شاد كرد و صرفه جويي بسياري را در وقت بازديدكنندگان و هزينه هاي شركت هاي حاضر موجب شد. اما خبر رسيده كه در سال جاري اين دو نمايشگاه باز هم از يكديگر منفك شده و قرار نيست اتفاق خوب سال گذشته تكرار شود. شركت هاي بسياري به حضور در دو رويداد فوق الذكر علاقه دارند و ناچار به صرف دو هزينه هستند. از وزارت بازرگاني انتظار مي رفت كه در بحبوحه بحران كنوني، يار شركت ها باشد، نه اين كه به افزايش عايدي از برگزاري رويدادهاي اين چنيني دل خوش كند. در هر صورت اميدواريم برگزاري نمايشگاه الكامپ بر گرمي بازار ديجيتالي بيفزايد. البته از نمايشگاه تله كام انتظار چنداني نمي رود، چرا كه بيشتر بر حوزه ارتباطات تاكيد دارد كه خدا را شكر ظرف چهار سال گذشته و به مدد نگاه فوق العاده مثبت وزير پيشين ICT رونقي پيدا كرده است . اگر اين گونه نگاه ها از حوزه تكنولوژي ارتباطات (CT) اندكي فراتر رود و متوجه حوزه اطلاعات (IT) هم شود غوغايي در بازار ديجيتال رخ خواهد داد.           بازار ترسو!     مدت هاست كه ترس در دل فعالان حوزه بازار ديجيتال جهاني رخنه دوانده و نه فقط ايران كه كشورهاي منطقه را نيز تب نگراني فرا گرفته است. كافي است به شركت كنندگان در نمايشگاه جيتكس 2009 نظري كوتاه بيفكنيد و ببينيد كه بزرگاني چون Microsoft و Samsung دليلي بر شركت در اين آوردگاه منطقه اي نمي بينند و حتي "فراسو"ي وطني نيز براي شركت در اين نمايشگاه ترديد مي كند. البته بازار آمريكاي شمالي را بايد از ديگر بازارهاي جهاني جدا كرد، زيرا شرايط ويژه خود را دارد، اما حركت ها در بازارهاي آسيا پاسيفيك و آفريقا و خاورميانه و شرق اروپا و آمريكاي جنوبي فوق العاده محتاطانه است و حتي شركت هاي معتبر هم دست از پا خطا نمي كنند. پيش بيني شده كه بحران اقتصادي جهان ظرف هجده ماه ديگر به كلي گذشته و شرايط به روال سابق باز خواهد گشت؛ اما بازار وطني از چنين قاعده اي تبعيت نكرده و نخواهد كرد، چرا كه در وهله اول بازاري حاشيه اي در كنار بازارهاي فعال دنياست و ديگر آن كه شرايط اقتصادي داخلي چندان پايدار نشان نمي دهد. در مورد اول بايد گفت كه در بازارهاي حاشيه اي مانند بازار داخلي هر نوع كالايي يافت مي شود، اما امكان دريافت خدمات اصلي مهيا نيست. شركت هاي اصلي توزيع كننده هر چه قدر هم از بازارهاي حاشيه اي سود كسب كنند، آنها را در متن بازارهاي فعال جهاني قرار نمي دهند. پس طبيعي است كه قواعد آنها شامل كليت بازارهاي حاشيه اي مانند بازار ايران نمي شود. درباره موضوع دوم بايد گفت كه تصويب برخي لوايح مانند حذف رايانه سوخت و برق و غيره بر الگوي مصرف ايرانيان تاثير مستقيم دارند. معلوم نيست كه عواقب اجرايي چنين طرح ها و لوايحي در ميان مدت و بلندمدت مورد كارشناسي قرار گرفته است يا نه، زيرا تغيير نوع مصرف، تغييرات وسيع در بازارهاي مصرفي و جابجايي هنگفت سرمايه و ضررها و ورشكستگي هاي بسياري را موجب خواهد شد. بي دليل نيست كه معتقديم بازار در مدار ترس گام برمي دارد. اگر توزيع كننده اي در سال هايي نه چندان دور در هر مرتبه 900-800 عدد لپ تاپ وارد مي كرد، اين بار دست و دلش مي لزرد و شايد به 300-200 عدد قناعت كند. افت ديرهنگام قيمت دستگاه هاي گران قيمتي چون لپ تاپ از يك سو به دلايلي كه در سطور فوق ذكر شد وابسته است و از ديگرسو؛ به اين حقيقت برمي گردد كه برخي از مخاطبان بازارهاي ديجيتال علاقه اي به هزينه نقدينگي خود ندارند. زمانه ثابت كرده كه هرگاه شرايط اقتصادي و اجتماعي ثبات حداقلي پيدا كند، مردم اين سرزمين به سرعت دست به جيب مي شوند. خلاصه اينكه نتيجه رخنه ترس در بازار، عدم انعطاف فروشنده در تنظيم بالا و پايين بازار مصرف است. البته از سر ناچاري حركت هايي صورت مي گيرد كه شايد در مقطعي پاسخ گوي شرايط باشد، اما هميشه اين گونه نخواهد بود. رفتار بازارهاي صلب نامتقارن است. بدين صورت كه اغلب عمده فروشان هنگام افزايش قيمت محصولات در بازارهاي جهاني همگرا هستند و هنگام كاهش قيمت در همان بازارها واكنش خاصي از خود نشان نمي دهند و اگر مجبور شوند، شرايط جهاني را با كندي دنبال مي كنند. مي توان مثال هاي متعددي در اين باره مطرح كرد. قيمت پانل هاي LCD از اواخر بهار (ژوئن) تا اواخر تابستان (سپتامبر) حداقل دو بار كاهش محسوس داشته است، در حالي كه كاهش قيمت ها نمايشگرهاي LCD در بازار داخلي با شتاب كمتري صورت گرفته است. همچنين مي توان بازار لپ تاپك ها (Netbooks) را مثال آورد كه هم تنوع فوق العاده اي پيدا كرده و هم با قيمت هاي رقابتي عرضه مي شود، اما همين مدل ها در بازار ايران بين 15 تا 30 درصد گران تر از بازارهاي جهاني عرضه مي شوند. جالب آنكه اين عدد در بازار لپ تاپ ها كمتر از 15 درصد است. جالب تر آنكه در بازار جهاني لپ تاپك هاي بسياري بدون سيستم عامل (DOS) يا با سيستم عامل لينوكس عرضه مي شوند كه بين 80 تا 110 دلار ارزان تر از مدل هايي هستند كه با سيستم عامل Windows XP Home يا Vista Home عرضه مي شوند. قيمت متوسط اين قبيل لپ تاپك ها بين 210 تا 240 دلار است و شك نداريم كه در بازار داخلي با استقبال كم نظيري مواجه مي شوند، چرا كه قانون كپي رايت در داخل ايران رعايت نمي شود و لزومي ندارد كه پولي بابت سيستم عامل اصلي پرداخت شود. اين را كه رعايت قانون كپي رايت درست است يا نادرست، به زماني ديگر موكول مي كنيم، اما بايد پذيرفت كه بيشتر مصرف كنندگان ايراني اگر مختار باشند پولي بابت سيستم عامل اصلي (Original) پرداخت نخواهند كرد!          بيشتر درباره لپ تاپك      در سطور فوق گوشه اي از قابليت هاي منحصربفرد دستگاه هاي لپ تاپك گفته شد، اما بخش جالب تر اين ماجرا اين است كه لپ تاپك ها قرار بود كمتر از 400 دلار قيمت داشته باشند، اما پس از مدتي هيچ يك از شركت ها بدين قانون نانوشته متعهد نمانده و مدل هايي فاخر با امكاناتي بالاتر ارائه كرده و آنها را بين 600 تا 900 دلار قيمت گذاري كردند. حضور دستگاه هاي لپ تاپك براي هر بازار فرصت محسوب مي شود و اگر ناظر بازارها و وب سايت هاي معتبر فروش الكترونيكي باشيد، خواهيد ديد كه لپ تاپك ها در صدر توجه خريداران قرار دارند. در ايران نيز حركت هايي صورت گرفته، اما تفاوت قيمت اين دستگاه ها در اين سو با آن سوي آب هاي خليج فارس باعث دل زدگي مشتري ها شده است و دور نيست كه همين فرصت مغتنم درفهرست تهديدهاي متعدد بازار قرار گيرد. شركت سازگار ارقام با كاهش دوره اي قيمت لپ تاپك هاي Acer Aspire One نشان داده كه به طور جدي اين بازار را رصد مي كند. به نظر مي رسد كه اگر ديگر واردكنندگان دستگاه هاي لپ تاپك گام هاي محكم تري بردارند و طرح هايي تشويقي طراحي كنند، مي توانند از عوايد تحرك بازار لپ تاپك ها سود فراوان ببرند. ديگر آنكه بازار داخلي مملو از برندهاي معتبر، اما تكراري Asus و Acer و Lenovo و Dell و HP شده است، حال آنكه برند معتبر ديگري چون Samsung در بازار جهاني لپ تاپك ها خوش درخشيده است و با حضور خود مي تواند به توسعه بازار اين دستگاه ها كمك كند. اما به نظر مي رسد كه بازار لوازم خانگي و صوتي و تصويري براي شركت سام الكترونيك اهميت بيشتري دارد تا ديگر بازارهاي ديجيتالي. و آخر آنكه شركت nVIDIA بستر فني ION را براي پشتيباني از محصولات Intel و بستر فني ION 2 را براي پشتيباني از پردازنده هاي فوق العاده VIA Nano معرفي كرده است. لپ تاپك هاي مبتني بر nVIDIA ION كه كارايي بالاتري در قياس با محصولات Intel دارند، در بازارهاي جهاني مورد استقبال قرار گرفته اند، اما حيف كه بازار داخلي بهره چنداني از آنها نبرده است. خلاصه آن كه عقب گرد بازار لپ تاپك ها يك سره در بر گردن واردكنندگان است و بس.          بازار گوشي ها      به نظر مي رسيد كه كاهش تعرفه واردات گوشي هاي تلفن همراه بتواند از حجم واردات غيرقانوني بكاهد، اما متولين امر بايد همان هنگام كه به يكباره تصميم بر افزايش تعرفه واردات گرفتند اين بخش داستان را نيز پيش بيني مي كردند. براي مديريت بازار مصرف بايد آستين بالا زد و وارد گود شد، نه اين كه كنار گود نشست و فرمان داد و انتظار فرمان بري هم داشت. بماند كه چه جريان هايي در پس پرده قاچاق گوشي دخالت دارند. سود قاچاق كه فقط خدا مي داند در حيطه قدرت چه كساني است، به دهان دوستان قاچاق چي مزه كرده است و خريداران هم از خدمات ايشان بي بهره نمانده اند، چرا كه مي توانند گوشي هاي دلخواه خود را بين 5 تا 15 درصد ارزان تر از گوشي گارانتي دار تهيه كنند. كيفيت نامطلوب خدماتي كه توسط مراكز پشتيباني ارائه مي شود مزيد بر علت بوده و نمي توان خريداران را بي دليل به خريد محصولي گران تر وادار كرد. اين گونه كه پيداست در فصل هاي بعدي هم داستان گوشي تغيير چنداني نخواهد داشت.          چيپ هاي حافظه DRAM      قيمت چيپ هاي حافظه DRAM در آن سوي دنيا افزايش پيدا كرده و واردكننده ايراني نيز در كسري از ثانيه قيمت ها را به سقف بازار چسبانده است. گراني حافظه اين بار بر گردن عمده فروشان داخلي نيست، چرا كه بازار جهاني حافظه دوران گذار خود از نسل DDR2 به نسل تازه تر DDR3 را طي مي كند و طبيعي است كه قيمت چيپ هاي در انبار مانده DDR2 افزايش يافته و به طور همزمان قيمت چيپ هاي در حال توليد DDR3 كاهش پيدا مي كند تا عمليات جايگزيني تكنولوژي به سهولت انجام شود. اين ماجرا تمام خواهد شد و خواهيد ديد كه حافظه هاي DDR3 ظرف يكي دو ماه آينده در صدر فروش قرار خواهند گرفت. عرضه رسمي پردازنده هاي Core i5 و عرضه مدل هاي جديدتر Core i7 مي تواند به تثبيت بازار حافظه هاي DDR3 كمك كند. همچنين قرار است كه AMD مدل هاي متنوع تري از پردازنده هاي فوق العاده Athlon II و Phenom II را روانه بازار مصرف كند و هر دو شركت Intel و AMD قصد دارند كه عرضه پردازنده هاي سازگار با حافظه هاي DDR2 را تا شش ماهه آينده به حداقل برسانند. از اين رو افزايش قيمت حافظه هاي DDR2 تنها تا يكي دو ماه آينده اهميت خواهد دشت و هنگامي كه عمليات جايگزيني به درستي هدايت شود، ارزاني يا گراني اين قطعات موضوع اصلي نخواهد بود. هر چند گفته مي شود كه بالا ماندن قيمت چيپ هاي DDR2 براي سازندگان اصلي چيپ هاي حافظه مقرون به صرفه نيست و اين شركت ها با كاهش دوباره قيمت ها سعي مي كنند كه جايي براي انباركردن چيپ هاي DDr3 مهيا كنند. البته شركتي چون Hynix به طور سنتي به توليد چيپ هاي نسل قبلي ادامه مي دهد . اين شركت تا اواسط سال 2008 همچان چيپ DDR مي ساخت و گفته مي شود كه تا اواخر سال 2010 ميلادي به ساخت چيپ هاي DDR2 ادامه دهد. در هر صورت اگر قصد ارتقاي ظرفيت حافظه DDR2 را داريد، مترصد باشيد تا به محض كاهش قيمت، سرتان بي كلاه نماند. بازارهاي قطعات كامپيوتري زودتر از تصور شما رنگ عوض مي كنند!          هاردديسك هاي قابل حمل!     در نا اميدي بس اميد است، اين را از روند نزولي قيمت هاردديسك هاي قابل حمل مي توان دريافت! نبايد انتظار داشت كه قيمت اين محصولات در هر ماه ده، دوازده هزار تومان كاهش پيدا كند، اما اگر اين اتفاق هر دو ماه يك بار هم روي دهد بسيار شوق برانگيز خواهد بود! قيمت مدل هاي 2.5 اينچي 500 گيگابايتي تا نزديك صد هزار تومان كاهش پيدا كرده و ميزان فروش اين مدل ها روند صعودي داشته است. مدل هاي باريك اندام قابل حمل 2.5 اينچي بيش از مدل هاي سنگين وزن 3.5 اينچي مورد توجه و استقبال واقع شده اند و اين روند تشديد هم خواهد شد. ديگر اين كه خريداران ايراني بسيار آسان تر از گذشته هاردديسك قابل حمل مي خرند. فلش هاي USB عادت حمل اطلاعات را به عادت هاي رفتاري پيشين ايراني ها اضافه كردند، اما خود نتوانستند از تمامي مواهب آن بهره مند گردند، چرا كه هم ذهن جاه طلب ايراني به ظرفيت هاي بالاتر فكر مي كند و هم قيمت فلش هاي پرظرفيت بسيار بالا بود، پس هاردديسك هاي قابل حمل 2.5 اينچي بازار سيستم هاي ذخيره ساز قابل حمل را در اختيار خود گرفتند. در حال حاضر قيمت هاردديسك قابل حمل 500 گيگابايتي برابر با فلش 64 گيگابايتي است! به اطمينان مي گوييم كه بازار هاردديسك هاي قابل حمل رونق بيشتري خواهد يافت، چرا كه روند كاهش قيمت چيپ هاي فلش در قياس با پلاترهاي مغناطيسي بسيار كند است.          كلام آخر اينكه...     مي توان بازار يكايك محصولات ديجيتال را مورد بررسي موشكافانه قرار داد. به عنوان مثال بازار دوربين هاي ديجيتال حرفه اي اقتصادي (Entry-Level DSLR) كه كمتر از يك ميليون تومان قيمت دارند رونق يافته است و مستقل از شرايط بازار در حال توسعه است. يا بازار پخش كننده هاي موسيقي و فيلم به اوج خود رسيده و جايي براي رشد بيشتر ندارد، چرا كه گوشي هاي جديد تلفن همراه پا در كفش آنها كرده و امكاناتي مشابه عرضه مي كنند. بسياري از كاربران ايراني صرف هزينه براي خريد گوشي هاي پيشرفته تر را بر خريد دستگاه هاي پخش موسيقي و فيلم ارجح مي دانند. بازار دستگاه هاي ويدئو پروژكتور روند رشد آهسته و پيوسته خود را طي مي كند و كاري به بازارهاي موازي ندارد. رقابت سختي ميان انواع تكنولوژي هاي 3LCD و DLP و SXRD و D-ILA جريان دارد. در بازار تلويزيون هاي LCD نيز شرايط همچون گذشته است و قرار نيست كه تغييري را شاهد باشيم، جز اين كه تلويزيون هاي جديد OLED از هفت هشت ماه آينده به بخش مدل هاي فاخر وارد خواهند شد. بخش هاي ديگر بازار نوسانات مختصري را از سر مي گذرانند، اما به طور كلي مي توان گفت كه بازار ديجيتال ايران در سال 88 كم رونق بود و تا دولت محترم برنامه هاي ويژه اي براي مديريت تامين، توزيع و مصرف تدارك نبنيد و بازار محصولات ديجيتال را جدي نپندارد، اوضاع از اين بهتر نخواهد شد.                □ تعداد خوانندگان اين مطلب: 113        مشاهده فهرست مطالب شماره 25

	کليه حقوق محفوظ و متعلق به ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات است.