مشاهده فهرست مطالب شماره 23 درباره خدمات الكترونيك بانك ملت در حسرت استاندارد هاي جهاني نويسنده: نگار نجفيان     بانكداري الكترونيكي به سبك ايراني روزهاي آرام و كم كاري را سپري مي كند. اگرچه هنوز هم بازار مسابقه بر سر تعداد دستگاه هاي ATM، كارت هاي الكترونيكي و دستگاه هاي POS ميان بانك ها داغ است. مسابقه بر سر اعداد و ارقامي كه بالا بودن آن لااقل در نظام بانكي ما نمي تواند عامل مهمي براي نشان دادن عملكرد مطلوب و قابل قبول خدمات الكترونيكي آن ها به شمار آورد. با وجود اين، آرام بودن اين روزهاي بانكداري الكترونيك ايراني فرصت مناسبي است براي بررسي خدمات الكترونيكي بانك ها به دور از هياهو و بدون شتاب زدگي براي قضاوت نسبت به عملكردشان. كارشناسان بانك ملت معتقدند كه اين بانك با توجه به سوابق خود در ارائه خدمات الكترونيك بانكي، در اين زمينه حرف هاي زيادي براي گفتن دارد. اين ادعا بهانه اي شد براي نگاهي دوباره به خدمات الكترونيكي بانك ملت ايران.          همراه بانك      دريافت خدمات بانكي توسط سيستم پيام كوتاه اصطلاحا موبايل بانكينگ ناميده مي شود كه بانك ملت نيزپس از طي مراحلي همچون دريافت رمز حساب از طريق شعب بانك ملت و نصب نرم افزار مخصوص بر گوشي همراه، اين سرويس را در اختيار مشتريان قرار مي دهد. از طريق همراه بانك ملت مشتريان مي توانند خدماتي از جمله انتقال و حواله وجه بين حساب هاي الكترونيك خود و ديگران، تائيد مبلغ چك، به روزرساني حساب هاي الكترونيكي، ارائه خدمات مرتبط با مانده و سه گردش آخر، پرداخت قبوض و بايگاني (آرشيو) پيام هاي دريافت شده و رسيد مرتبط با حواله هاي ارسالي در سيستم را دريافت كنند. اما تجربه نشان داده كه بانك ملت در ارائه سرويس همراه بانك به مشتريان نتوانسته است موفقيت لازم و رضايت كاربران را كسب كند. كارشناسان IT اين بانك عمده مساله اي كه تراكنش ها را در اين شيوه بانكي با شكست مواجه مي كند، مشكلات مخابراتي مي دانند. شلوغي خطوط مخابراتي عمده ترين مشكل در اين زمينه به شمار مي رود به طوري كه در موارد قابل توجهي كاربر قادر نيست تا با شبكه ارتباط برقرار كند. مساله ديگر قطعي هاي پي در پي شبكه مخابراتي است كه همين مورد تراكنش ها را ناتمام مي گذارد و در نتيجه مشكلاتي كه عمده ترين آن كسري در موجودي حساب و وصول نشدن پول در حساب ديگر است، ايجاد مي شود. كارشناسان IT بانك ملت اين مساله را حل شدني مي دانند. به گفته آنان در صورت بروز چنين مشكلاتي مشتريان با مراجعه به مركزي كه براي حل چنين مسائلي در نظر گرفته شده، مي توانند كسري موجودي را به حساب خود بازگردانند. اما قاعدتا استفاده از چنين سرويس هايي بايد به منظور صرفه جويي در زمان است و در صورتي كه مشتري ناگزير شود براي حل چنين مسائلي به اين مراكز رجوع كند، كه با توجه به هفت خان رستم سيستم اداري كشور ما هفته ها و شايد ماه ها به طول مي انجامد، عطايش را به لقايش مي بخشد، چنين دردسرهاي الكترونيكي را به جان نمي خرد زندگي غيرالكترونيك را انتخاب مي كند. امضاي الكترونيك      امضاي الكترونيك هويت افراد در دنياي مجازي به شمار مي آيد. با اين حساب هريك از كاربراني كه قصد استفاده از خدمات اينترنتي را در فضاي اينترنت دارند، بايد به نحوي اين هويت را كسب كنند. در اين راستا بانك ملت نيز به مشتريان خود هويت الكترونيكي مي دهد كه بر استفاده از آن هريك از كاربران قادر خواهند بود مبالغ مورد نظر را روزانه تا سقف 5.000.000.000 ريال در محيط اينترنت منتقل كنند. اين سرويس حاوي بسته هاي سخت افزاري و نرم افزاري از جمله كارتخوان، تراشه هوشمند،CD آموزشي و نصب نرم افزار، بروشور راهنماي استفاده از خدمت امضاي الكترونيك ملت و پاكت حاوي رمز سخت افزار است. اما در هر حال آن چه كه در خصوص امضاي الكترونيك بيش از هر چيز ديگري اهميت دارد، ميزان اعتبار و امنيت نرم افزاري آن در فضاي مجازي است، به نحوي كه كوچكترين لغزشي در اين زمينه خسارات جبران ناپذيري را براي كاربر به وجود مي آورد. با توجه به قرارداشتن كشور ما در وضعيت تحريم، هيچ كدام از شركت هاي معتبر بين المللي كه در زمينه صدور امضاي الكترونيكي فعاليت مي كنند، اين سرويس را در اختيار كاربران حقيقي و حقوقي ايراني قرار نمي دهند و در نتيجه امضاهاي الكترونيكي هم كه اخيرا در داخل كشور ارائه مي شوند، از اعتبار بين المللي برخوردار نيستند و تنها به صورت محلي عمل مي كنند. بانك ملت در سايت اختصاصي خود ادعا كرده كه "اين خدمت با رمزنگاري مناسب و غيرقابل نفوذ پيام هاي ارسالي، بستر امني در اختيار شما مشتريان گرامي قرار خواهد داد كه با استفاده از آن مي توانيد با اطمينان خاطر در بستر اينترنت نسبت به صدور حواله سقف بالا و انتقال وجوه في مابين حساب هاي متمركز خود و ديگران اقدام فرماييد." اما سوال اينجاست كه با توجه به وضعيت نامطلوب ما در زمينه امضاي الكترونيك، اين بستر امني كه بانك ملت از آن مي گويد از كجا فراهم شده و با چه اطميناني كاربران را راهي دنياي مجازي مي كند؟ كدام شركت معتبر صدور امضاي ديجيتالي چنين امكاني را در اختيار بانك ملت قرار داده است؟ مسلما تنها صدور امضاي الكترونيكي كافي نيست. پشتيباني و برقراري امنيت نرم افزاري مساله مهمي است كه تجارب گذشته ما در خصوص بانكداري الكترونيك اجازه نمي دهد به امضاي الكترونيك آن خوشبين باشيم. دستگاه هاي ATM بانك هاي ايراني هنوز پس از گدشت سال ها با مشكلات جدي نرم افزاري مواجه هستند و قطعي هاي مكررسيستم مخابراتي، شبكه شتاب و عدم تمركز سيستم بانكداري در ايران مشكلات جدي را براي كاربران فراهم آورده است. در چنين شرايطي يعني ضعف علمي، ضعف مديريتي، ضعف نرم افزاري و سخت افزاري كه ما را در ساده ترين خدمات ارائه شده دچار مشكل مي كند، چگونه مي توان به امنيت و كاربرد امضاي الكترونيك ايراني در شرايط تحريم خوشبين بود؟          تلفن بانك      با استفاده از اين خدمت، مشتريان بانك مي توانند اطلاعات مربوط به حساب قرض الحسنه جاري، پس انداز و سپرده سرمايه گذاري كوتاه مدت خود را در هر لحظه و از هر نقطه دنيا از طريق برقراركردن ارتباط تلفني و دورنگار دريافت كنند. براي استفاده از اين خدمت، مشتريان مي توانند با مراجعه به شعب بانك در تهران و شهرستان ها بروشور مربوط به نحوه استفاده از سيستم تلفن بانك را دريافت كنند و همچنين دارندگان حساب هاي جاري، پس انداز و سپرده سرمايه گذاري كوتاه مدت در تهران هم مي توانند قبوض تلفن ثابت و برق خود را در تمام اوقات شبانه روز و حتي ايام تعطيل از طريق تلفن بانك ملت بپردازند.     براي استفاده ازسيستم تلفن بانك ملت، مشتريان اين بانك مي توانند شماره عبور يا رمز مخصوص خود را از شعبي كه در آن حساب دارند دريافت كرده و با برقراري تماس با خطوط تلفني كه به اين امر اختصاص يافته، براي دريافت خدمات اقدام كنند.          اينترنت بانك     ارائه خدمات بانكي از طريق اينترنت، اينترنت بانك ناميده مي شود. آي تي بانك ملت، ايران چك ملت،چك مسافرتي و صندوق امانات از جمله خدمات اينترنت بانك ملت هستند. در اين زمينه هم مساله امنيت سايت بانكداري اينترنت براي حفاظت از اطلاعات و موجودي حساب مشتريان حائز اهميت است. اگرچه بانك ملت اعلام كرده كه سايت بانكداري اينترنتي بانك ملت، گواهينامه امنيت بين المللي (SSL)را دريافت كرده واين سايت به لحاظ نرم افزاري امنيت كافي دارد. جام          «جام» نوعي حساب جاري الكترونيك (Online) است كه واريز و برداشت از آن در تمامي شعب مجهز به اين سامانه امكان پذير است و مانده حساب در لحظه ثبت عمليات، متاثر خواهد شد. ملت كارت          حساب ملت كارت نوع جديد و تكامل يافته از حساب هاي سپرده سرمايه گذاري كوتاه مدت به همراه كيف پول الكترونيكي بوده كه در راستاي توسعه و گسترش بانكداري الكترونيكي و پاسخگويي به نيازهاي بانكي مشتريان طراحي و راه اندازي شده است. متقاضيان با در اختيار داشتن كارت هاي هوشمند (smart) صادره قادر خواهند بود تا با استفاده از پايانه هاي خودپرداز (ATM) و پايانه هاي POS از خدمات بانكي مانند: برداشت و واريز وجه، انتقال وجوه، پرداخت قبوض برق، تلفن و... استفاده كنند.          بانكداري متمركز     در صورتي مي توان به آينده بانكداري الكترونيك در ايران اميدوار بود كه سيستم بانكداري يكپارچه را جايگزين بانكداري جزيره اي كنيم. عملكرد بانك ملت علي رغم ارائه مطلوب و مورد رضايت مشتريان در برخي خدمات الكترونيكي، در زمينه بانكداري يكپارچه بسيار مايوس كننده بوده است. هر كدام از شعب بانك ملت به گونه اي عمل مي كنند كه گويي هركدام يك بانك هستند. به همين دليل در موارد بسياري مشاهده مي كنيم كه براي انجام يك عمليات خاص از سوي بانك دستور داده مي شود كه براي اين عمليات فقط به فلان شعبه مراجعه كنيد. و اين به اين علت است كه آن تراز گزارش هاي خاصي را مي تواند ارائه دهد كه در صورت مراجعه به شعبه ديگر گزارش ها به اين راحتي ممكن نمي شود. علاوه بر اين عدم اتصال كارت هاي الكترونيك جام و ملت تا چندي پيش نيز ازعملكرد عجيب و غريب بانك ملت در خصوص بانكداري الكترونيك خبر مي دهد. سرگرداني مشتريان، تلف شدن وقت براي انتقال وجه از يك كارت به كارت ديگر و... از مواردي بود كه نشان مي داد بانكداري يكپارچه (Core Banking) در بانك ملت محلي از اعراب ندارد و در اين بانك نه تنها هر كدام از شعبه ها يك بانك مجزا هستند، بلكه هر كدام از كارت هاي الكترونيك نيز بدون توجه به كاربر آن يك سيستم بانكي جدا و منحصر به فرد به شمار مي رود. بنابرين با توجه به اين كه برقراري بانكداري يكپارچه در يك بانك مجزا مانند بانك ملت بيشتر به يك افسانه شبيه است، چگونه مي توان به برقراري Core Banking ميان بانك هاي مختلف در سطح كشور اميدوار بود؟ تا زماني كه بانك ملت نتواند چاره اي براي بانكداري جزيره اي خود بينديشد، برخلاف ادعاي كارشناسان، اين بانك هم در زمينه بانكداري الكترونيك حرف زيادي براي گفتن ندارد، زيرا اساسا در كنار هم قراردادن بانكداري جزيره اي و بانكداري الكترونيك، جمع اضداد است.                □ تعداد خوانندگان اين مطلب: 293        مشاهده فهرست مطالب شماره 23

	کليه حقوق محفوظ و متعلق به ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات است.