مشاهده فهرست مطالب شماره 23 نگاهي به پروژه فالكون در ايران برگي جديد در تاريخ اينترنت نويسنده: هانيه حبيبي     مشكلات حوزه تامين و توزيع پهناي باند ازابتداي ورود سرويس اينترنت به كشور در مجموعه مسائلي جاي گرفت كه بسياري ازكارشناسان حوزه ارتباطات و فناوري اطلاعات را به طور پيوسته به واكنش واداركرد.اين موضوع همچون توپي ازسوي شركت ارتباطات زيرساخت به سوي شركت هاي بخش خصوصي و برعكس پرتاب مي شود و دراين بين كاربران نهايي تنها متضرران اين مساله هستند.      اما مسوولان شركت زيرساخت، افزايش درگاه هاي ورود پهناي باند به كشور وبهره برداري از پروژه فالكون را نويدي براي حل مشكلات كاربران ايراني ازجمله قطعي هاي مكرر، سرعت پايين و ديگر مسائل دست به گريبان شبكه اينترنت كشورمي دانند. وزارت ارتباطات مدعي شد كه با اجراي اين پروژه دسترسي به شبكه اينترنت در كشور دربهترين وضعيت ممكن قرارمي گيرد و درنتيجه اگر مشكلي در اين خصوص وجود داشته باشد، دولت را نبايد مقصر دانست.          فالكون چيست؟     فلگ به عنوان مجري پروژه فالكون با 28هزاركيلومتر فيبر نوري يكي از بزرگترين شبكه هاي فيبرنوري زيردريايي جهان محسوب مي شود. اين شبكه، عضوي ازشبكه جهاني (RCOM) Reliance communicati بوده كه داراي دو پروژه است.پروژه اول فلگ به FA.1 معروف است كه به صورت حلقه (LOOP) يا، با عبورازكشورهاي انگلستان وفرانسه تا آمريكا امتداد مي يابد. پروژه دوم شركت فلگ به FEA يا FLAG Europe ASIA مشهور است كه ازكشورانگليس شروع وپس از عبور ازكشورهاي اسپانيا، ايتاليا، مصر، اردن، عربستان، امارات، هند، تايلند، سنگاپور، هنگ كنگ، چين، كره جنوبي و ژاپن، ارتباطات مخابراتي اروپا را باكشورهاي جنوب شرقي آسيا برقرارمي كند. به اين ترتيب فلگ كشورهاي آسيا، اروپا، وآمريكا را از طريق كابل هاي زيردريايي به يكديگر متصل مي كند. شبكه فالكون نيز با عبور از درياي عمان و اتصال به كابل فلگ، بخشي از شبكه كابلي جهاني محسوب مي شود كه از سمت شرق به هند و از سمت غرب به مصر متصل مي شود. كويت و عربستان سعودي با دو نقطه اتصال بين الملل، بحرين، قطر، دبي و عمان با دو نقطه، يمن با دو نقطه، سودان، مصر و هند با دو نقطه، سريلانكا و مالديو با دو نقطه و همچنين ايران با دو نقطه اتصال بين الملل، ازجمله كشورهايي هستندكه از طريق شبكه فالكون به شبكه جهاني بين المللي اتصال پيدا كرده و در نهايت از طريق اين شبكه جهاني به شبكه هاي بين المللي مثل فلگ، PCCW3 و PCCW4 متصل مي شوند.گفته مي شود اين شبكه به صورت يكپارچه بوده و درمنطقه خاورميانه، هفده كشور روي اين پروژه سرمايه گذاري كرده و از آن استفاده مي كنند.          پيوند ايران به فالكون     پروژه فالكون نيز مانند ساير پروژه هاي مخابراتي از امروز و فردا كردن مسوولان وزارت ارتباطات بي نصيب نمانده است. محمد باقر ظهوري فر، مديرعامل شركت ارتباطات زير ساخت در نخستين روزهاي سال 86 اعلام كرد كه پروژه فالكون ظرف سه ماه آينده در كشورمان، آماده بهره برداري خواهد بود كه در صورت توافق هاي متقابل با فلگ، قرارداد نهايي مبادله خواهد شد. اما سرانجام پس از گذشت بيش از يك سال از وعده هاي مدير عامل شركت زيرساخت، اين پروژه در 8 بهمن ماه سال 87 به صورت رسمي افتتاح شد. شركت ارتباطات زيرساخت به منظور تامين شبكه ارتباطي بين المللي خود توافقنامه قرارداد هزار ميليارد ريالي پروژه فيبر نوري فالكون را به امضا رساند و از اين طريق شمار درگاه هاي بين المللي كشورمان را به 11 ايستگاه افزايش داد. تا پيش از اجراي پروژه فالكون، ظرفيت اينترنت كشور از كابل جاسك–فجيره(ايران– امارات) تامين مي شد اما پس از بهره برداري فالكون براي نخستين بار، دو نقطه اتصال بين الملل در كشورمان ايجاد شد و ايران از طريق دو نقطه اتصال بين الملل چابهار و بندرعباس مستقيما به شبكه هاي جهاني بين المللي متصل شد. بر اساس توافقات صورت گرفته، شركت ارتباطات زيرساخت، 56 لينك STM1 را براي 15 سال از شركت فلگ پيش خريد كرد، اما اين قرارداد درحالي توسط مسوولان زير ساخت به امضا رسيد كه در صورت نياز كشورمان به افزايش ظرفيت، امكان خريد براي هر ميزان ظرفيت مورد نياز از طريق اين شبكه فراهم باشد.     در همين حال مدير عامل شركت ارتباطات زيرساخت اعلام كرد كه ظرفيت 56 STM1 كل ظرفيت فالكون نبوده بلكه پيش خريد اوليه براي فعال سازي اين پروژه در كشورمان است و ايران مي تواند به هر اندازه كه نياز دارد از اين كابل استفاده كرده و ظرفيت خوبي را در اختيار گيرد. اما احمد پورنگ نيا معاون نگهداري و مديريت شبكه ارتباطات زيرساخت با كامل دانستن پروژه فالكون در ايران معتقد است كه در شرايط فعلي ايران نيازي به افزايش نقطه اتصال بين الملل ازطريق پروژه فالكون ندارد، اما هر چه تعداد نقاط بين الملل كشورافزايش يابد به نفع كشوراست. وي مي گويد كه هنوز از تمامي ظرفيت فالكون استفاده نشده و در حدود 30 STM1 اين پروژه فعال است كه در صورت نياز به لينك هاي ارتباطي به مرور زمان تعداد STM1ها افزايش خواهد يافت. پورنگ نيا معتقد است پروژه فالكون اين امكان را به ايران مي دهد كه تقاضاي پهناي باند كشورهاي همجوار خود را نيز بر طرف كند.          مزاياي فالكون     اجراي پروژه اي مانند فالكون يك ضرورت مهم در عرصه ارائه خدمات دسترسي به اينترنت در كشور است و عقد قرارداد آن برگي جديد در تاريخ شبكه اينترنت كشورمان محسوب مي شود؛ به نحوي كه مسوولان اميدوارند با اجراي اين پروژه كشور ايران از محدوديتي كه فقط به مسير فيبر نوري جاسك- فجيره مربوط است، خارج شود. به اين ترتيب امكان دسترسي كشورمان به بزرگراه هاي ارتباطي بين المللي در كشورهايي كه داراي نقاط اتصال مشترك هستند فراهم مي شود و با توجه به end-to-end بودن سرويس ها در پروژه فلگ و عدم پرداخت هزينه هاي اضافي تا نقاط انتهايي، هزينه دسترسي به اينترنت در كشور كاهش مي يابد.     از جمله مزاياي اقتصادي اين قرارداد، امكان كسب درآمد از طريق ترانزيت يا فروش پهناي باند به كشورهاي همسايه و يا كشورهاي آسياي ميانه است. در حال حاضر اغلب كشورهاي همسايه از طريق مسيرهاي فيبر نوري به شبكه زيرساخت متصل هستند، بدين ترتيب كشورهاي آسياي ميانه مي توانند از طريق اتصال فيبر نوري با نزديك ترين نقطه مرزي ايران به كشورها و شبكه هاي جهاني اطراف كشورمان متصل شوند. ازسويي ديگرايران در مركز منطقه اي همجوار با 15كشور با بيش از 350ميليون نفر جمعيت قراردارد و به همين دليل از نظر جغرافيايي، موقعيت مناسبي براي تبديل شدن به مركز ارتباطي منطقه دارد. در همين حال محمد باقر ظهوري فر، مدير عامل شركت ارتباطات زيرساخت، كسب درآمد از طريق ترانزيت يا فروش پهناى باند به كشورهاى همسايه و يا كشورهاى آسياي ميانه را كه در حال حاضر از طريق مسيرهاى فيبر نورى كشورهاى همسايه به شبكه زيرساخت متصل هستند، ازجمله مزاياى اين پروژه مي داند و معتقد است كشورهاى آسياى ميانه مى توانند از طريق اتصال فيبر نورى با نزديك ترين نقطه مرزى ايران به كشورها و شبكه هاى جهانى اطراف ايران متصل شوند. وي تامين نيازها وكاهش هزينه هاي ارتباطي، درآمد ارزي از محل فروش پهناي باند و هزينه نگهداري ايستگاه ها و افزايش ضريب امنيتي ارتباطات كشور را از ديگرمزاياي گسترش و توسعه ارتباطات بين المللي عنوان مي كند. غلامرضا كشت گر معاون شركت ارتباطات زيرساخت هدف از اين پروژه را پاسخگويي به نيازمندي هاي ارتباطي كشور و فراهم آوردن امكانات جهت ارائه سرويس هاي مختلف ارتباطات سيار، ثابت، ديتا، بخش خصوصي، نظامي و بانكداري الكترونيكي دانست. به گفته وي لايه اي شدن شبكه، هوشمندي شبكه در بازيابي و حفاظت از ترافيك ها، ارائه SLA، پشتيباني هوشمند از ترافيك هاي ديتا، هوشمندي در مديريت پهناي باند در لايه انتقال و سيستم مديريت شبكه يكپارچه و شبكه همزماني، از جمله رويكردهاي ايران براي پيوستن به شبكه فالكون محسوب مي شود. در همين حال شري پوينت جرج، مدير عامل شركت فالكون، ايران را از نخستين كشورهاي منطقه مي داند كه از مزاياي برقراري ارتباط از طريق فالكون مطلع هستند.     به گفته وي ظرفيت Multi terabit شبكه فالكون نيازهاي 25 سال آتي ايران را تامين مي كند و به اين شكل تمام مراكز آموزشي در ايران مي توانند با دانشگاه ها و برنامه هاي آموزش الكترونيكي با دورترين مناطق روستايي ارتباط برقرار كنند.      پوينت جرج از گسترش شبكه جهاني فالكون خبر داد واعلام كرد با استفاده ازگسترش سيستم كابلي درمنطقه مديترانه بين مصر و فرانسه، كشورهاي بيشتري به اين شبكه متصل خواهند شد. او زمان آماده شدن اين سيستم براي ارائه خدمات را اواخر سال 2009 اعلام كرد.          فالكون، ترسيم آينده روشن براي اينترنت     اما سوالي كه هنوز از نظر كارشناسان و منقدان دور نمانده اين است كه قرارداد فالكون كه در حدود يك هزارميليارد ريال براي دولت تمام شده، تا چه اندازه توانسته مشكلات شبكه اينترنت را در كشور برطرف كند؟ آيا توانسته سرعت ايران را در زمينه احاطه به فناوري اطلاعات و ارتباطات افزايش دهد؟ شكي نيست كه اجراي پروژه اي مانند فالكون يك ضرورت مهم درعرصه ارائه خدمات دسترسي به اينترنت در كشور به حساب مي آيد و در نتيجه با انعقاد اين قرارداد توسط دولت مي توان آينده روشني را براي اينترنت كشور ترسيم كرد، اما با اين حال به دليل ساختار غيراصولي بازار و انحصار دولت در آن، فالكون نيز نتوانسته راهبردي اساسي براي رفع معضلات كاربران ايراني باشد. به باور برخي كارشناسان پروژه فالكون تاثير چشمگيري بر كيفيت و سرعت دسترسي كاربران ايراني به شبكه جهاني نگذاشته، چرا كه انتظار مي رفت پس از اجراي فالكون و اتصال ايران به شبكه فلگ، كيفيت و سرعت خدمات دريافتي شركت هاي ارائه دهنده خدمات اينترنت(ISP) اززيرساخت افزايش يابد و درعمل خدمات دسترسي قابل قبولي به كاربران نهايي ارائه شود.     اما اين اتفاق هنوز به وقوع نپيوسته و مشتركان اينترنت كماكان با آنچه كه تحت عنوان اينترنت پرسرعت دريافت مي كنند، مشكل دارند و ناراضي هستند. در همين حال دولت نيز در تلاش است تا بخش خصوصي را به عنوان عامل اصلي اين مشكل معرفي كند و با القاي اين موضوع كه بخش خصوصي كم فروش و ناتوان است، بازار آينده مخابرات ايران را در حوزه اينترنت ترسيم كند.     به اعتقاد پورنگ نيا افزايش يا كاهش سرعت اينترنت ارتباطي به بهره برداري از فالكون در كشور ندارد و اين پروژه مي تواند در رفع مشكل ظرفيت پهناي باند تاثيرگذار باشد. او معتقد است كه فالكون امكان تامين تقاضاي درخواست كنندگان پهناي باند را در كوتاه ترين زمان داراست. به گفته وي افزايش سرعت اينترنت به قوانين داخلي كشور برمي گردد و درصورت تصويب قوانين لازم در اين حوزه، با تامين پهناي باند شركت ها بر سرعت شبكه اينترنت نيز افزوده مي شود. اما محمد صالح نجف زاده كارشناسICT معتقد است در شرايطي كه براساس مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي تنها بخش دولتي يعني شركت مخابرات و شركت ارتباطات زيرساخت وظيفه تهيه و تامين پهناي باند اينترنتي را در اختيار دارند و حضور بخش خصوصي دراين ميان ناديده گرفته شده، حتي پروژه اي همانند فالكون نيز نمي تواند گره از مشكلات شبكه اينترنت كشور بگشايد. وي مي گويد براي شكستن انحصار توزيع پهناي باند تنها توسط يك ارگان و ايجاد يك بازار رقابتي، بايد اجازه ورود مستقيم بخش خصوصي به اين حوزه فراهم شود و مخابرات يا شركت زيرساخت تنها شرايط ورود پهناي باند به كشور را فراهم كنند. به اعتقاد نجف زاده بخش خصوصي با انحصار مطلق اين بخش در زمينه توزيع پهناي باند موافق نيست، بلكه انتظاربخش خصوصي از دولت اين است كه با توجه به سياست هاي اصل 44، تنها با نگاه نظارتي و حاكميتي اجازه فعاليت را به بخش خصوصي بدهد تا آنها با توجه به امكانات موجود فضا را رقابتي كرده و در نتيجه قيمت را كاهش و كيفيت خدمات را افزايش دهد.          سخن آخر     حضور ايران در فالكون يكي از فرصت هاي پيش روي كشورمان در حوزه ارتباطات و فناوري اطلاعات است كه انتظار مي رود مسوولان وزارت ICT از آن در جهت اعتلا و استقلال كشور استفاده كنند. ايران بايد از جايگاه خود به عنوان يك مصرف كننده صرف كه پهناي باند مورد نياز كشور را براي 15 سال آينده وبا قيمت گزاف پيش خريد كرده، خارج شود و با توجه به توانايي هايي كه در اين حوزه دارد، جايگاه اصلي در اين شاهراه را به دست بياورد. اين اتفاق ميسر نخواهد شد مگر با حضور بخش خصوصي در كنار دولت. بايد به اين بخش اجازه داده شود كه با مشاركت با دولت از تمام مزاياي اتصال به شبكه بين المللي، چون اتصال به شاهراه ارتباطي جهاني، امكان تهيه پهناي باند با قيمت مناسب تر و بالا رفتن اعتماد و اطمينان ديگر كشورها برخوردار شود. بايد توجه داشت كه ايران با توجه به توانايي هايي كه در اين حوزه دارد مي تواند جايگاه اصلي اين شاهراه را از آن خود كند.                          □ تعداد خوانندگان اين مطلب: 234        مشاهده فهرست مطالب شماره 23

	کليه حقوق محفوظ و متعلق به ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات است.