ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات

نگاهي به روند گسترش فناوري وايمكس در كشور
آهسته ، آهسته

نويسنده: هانيه حبيبي

    ايران كشوري است كه حداكثر بودجه ماهانه يك خانوارآن براي استفاده اينترنت از۳۰هزار تومان فراتر نمي رودو به جرات مي توان گفت اينترنت در سبد خانوار ايراني جاي زيادي ندارد پس سرويس دسترسي به شبكه جهاني اينترنت بايد در كشور ما به گونه اي باشد كه با توجه به ويژگي هاي جامعه بتواند تمامي نيازهاي اصلي كاربران را برطرف كند و اين امرميسر نخواهد شد مگرآنكه سرويس هاي جديدي متناسب با سلايق كاربر ارائه شود. وايمكس worldwide Interoperability for Microwave Access فناوري قدرتمندي است كه ميتواند تحرك واقعي را براي شبكه جهاني اينترنت به خصوص در كشور هاي در حال توسعه به ارمغان آورد. اين پديده اي نوين دردنياي ارتباطات،شبكه و اينترنت به شمار مي رود كه ازطريق سيستم ارتباطي و ديجيتالي بي سيم فعاليت مي كند . وايمكس كه به عنوان پروتكل 16/802 شناخته شده ، جايگزين مناسبي براي شبكه هاي بي سيم نواحي شهري محسوب مي شود كه امكان دستيابي به فناوري بي سيم باند پهن را فراهم مي سازد. طراحان و مهندسان اين روش، برآن هستند تا درآينده اى نزديك، دسترسى بى حد و مرز به اينترنت را براى تمامى كاربران تا حد دسترسى به تلفن همراه آسان كنند و همانگونه كه اكنون دراغلب كشورهاى جهان، داشتن واستفاده ازيك تلفن قابل حمل، به پديده اى معمولى بدل شده ، از طريق وايمكس ،دسترسى آسان و نامحدود به اينترنت را، براى همگان حاصل كنند. به همين دليل مجمع وايمكس اين تكنولوژي را به عنوان يك فن آوري استاندارد كه نقل و انتقال دسترسي باندپهن بي سيم درمقياس وسيع را به عنوان جايگزين اتصال كابلي و DSL فراهم كرده، تعريف مي كند. از طرفي ديگر وايمكس اتصال اينترنت پر سرعت دستگاه هاي همراه و ثابت را به كاربران ارائه مي دهد تا بتوانند با سرعت بالا به حجم بسيارداده دسترسي پيدا كنند. اين فنآوري به منظوربالابردن اتصال باندپهن دردستگاه هاي موبايل و ثابت در سراسر جهان و همچنين براي رساندن اينترنت پرسرعت و اتصالات بهتر به كشورهايي كه از نظر اقتصادي با مشكل روبرو هستند، گزينه مناسبي است.

    ويژگي هاي وايمكس
    شبكه هاي بنا شده با فنآوري وايمكس جزو شبكه هاي بيسيم شهري محسوب ميشود كه همانند شبكه هاي موبايل امروزي فعاليت ميكند و با وجود منطقه بسياروسيعي كه دكلهاي وايمكس را تحت پوشش قرار ميدهد، كل شهر يا شهركهاي صنعتي و مناطق استراتژيك را پشتيباني مي كند و امكان استفاده ازاينترنت پرسرعت ازطريق اين فنآوري براي سازمانها و شركتهاي تجاري وهمچنين منازل مسكوني به مراتب افزايش مي دهد.
    از سويي ديگراين فن آوري به عنوان گزينه ارزانتر نسبت به ديگرگزينه هاي موجود دركشورهاي درحال توسعه جهت راه اندازي شبكه هاي اينترنت پرسرعت، به حساب مي آيد.
    وايمكس ورودي است كه به كاربران اجازه ميدهد كه بدون محدوديت درسراسركشورحركت كنند. با اين ويژگي، اينترنت قابل جابجايي و حمل و نقل خواهد شد كه اين امر سرعت روآوردن صاحبان كسب و كار به استفاده از مزيتهايي كه اينترنت براي آنها فراهم ميكند را، بيشتر از پيش خواهد نمود.
    وايمكس علاوه بر ديتا،ازصدا و تصويرنيزپشتيباني ميكند و سرويسي ارايه ميكند كه كاملا نامحدود است، از اين رو هيچگونه محدوديتي حجمي و يا زماني ندارد واين بدان معناست كه كاربرميتواند بدون هيچ محدوديت، در تمام شبانهروزبه هر ميزان و حجمي كه پهناي باند اجازه مي دهد اطلاعات خود را دانلود يا آپلود كند.
     يكپارچگي مودم، فرستنده و گيرنده راديويي در اندازه بسيار كوچك و قابل حمل و امكان نصب بسيارآسان نيز جز برتري هايي وايمكس محسوب ميشود. امامهمترين ويژگي ومزيت وايمكس قابليت سياربودن آن است كه موجب ميشود اين فنآوري وارد لپتاپها، رايانههاي دستي و در نهايت گوشيهاي تلفنهمراه شود.
    از امتيازات جالب و قابل توجه فناوري وايمكس بارگذاري اطلاعات روي گوشيهاي تلفن همراه است كه ميتواند براي تبليغات واطلاع رساني مورد استفاده قرارگيرد. در مجموع وايمكس همه فناوري هايي همچون FTTH، BPL، xDSL، HSDPA، EvDo و EDGE را پشت سر گذاشته واز آنجايي كه هيچ يك از اين فناوريها همه سرويس را همزمان فراهم نمي كند وايمكس بهترين راهكار موجود براي ارائه چنين سرويسهايي به حساب مي آيد كه اين امر مطمئنا امتياز بزرگي براي مصرف كنندگان اين سرويس نيز به حساب ميآيد.

    وايمكس در جهان
    وايمكس در سال 2001 ميلادي، با هدف انتقال ديتا به صورت بيسيم معرفي شد. اگرچه فنآوري آن شباهتهاي زيادي به واي فاي دارد اما سرعت انتقال و گستره آن از واي فاي(wi-fi ) بيشتر است.
    آمارهاي منتشرشده بيانگر اين است كه تاپايان سال 2008، بيش از 200 اپراتور در سطح جهان خدمات وايمكس را عرضه كردهاند و پيشبيني مي شود تا سال 2012 اين رقم به 538 اپراتوردرسطح جهان برسد.
    در اين بين، منطقه خاورميانه سهمي 4درصدي از كل پيادهسازيها و توسعه هاي جهاني وايمكس دارد.
     نتايج ارزيابي هاي صورت گرفته درخصوص اين فناوري جديد نشان ميدهد كه تا سال 2012 تعداد كشورهايي كه تحت پوشش اين شبكهها خواهند بود به 201 كشورازمجموع 234 كشوبرسد كه اين خود حاكي ازگسترش وسيع اين فنآوري در دنيا و اقبال عموم نسبت به آن است.
    بررسيها روي عوامل موثر بررشد تعداد مشتركان درمناطق مختلف جهان نشان ميدهد كه كاربران جهاني وايمكس از 300 هزار مشترك در سال 2006 به 131 ميليون نفر در سال 2011 خواهند رسيد و ميزان سرمايهگذاري انجام شده براي اين فنآوري در اين سال به 26 ميليارد دلار ميرسد كه رقم قابل توجهي خواهد بود. از سويي ديگرازپيشرفت توليدكنندگان تجهيزات وايمكس نيز نبايد چشم پوشي كرد.هم اكنون اين توليد كنندگان درزمينه تنوع محصول و قابليت ارايه سرويسهاي گوناگون به رشد بالايي دست يافته اند. اتحاديه وايمكس كه مسئول مجوزدهي و تست دستگاهها و تجهيزات اين فناوري است اعلام كرده كه تا اواخر سال 2008 ،حدود 62 شركت در حال توسعه تراشه هاي وايمكس و دستگاههاي كاربران نهايي بوده و 37 شركت نيزبه ساخت تجهيزات زيرساختي مشغولند كه محصولات اين شركتها تاكنون توسط 407 اپراتور در 133 كشور جهان مورد استفاده قرار گرفته است. اين درحاليست كه موسسه تحقيقاتي Infonetics در گزارش خود ميزان فروش ابزارها و تجهيزات وايمكس ازبازاراين تكنولوژي را در سه ماهه چهارم سال 2008 در مقايسه با سه ماهه سوم اين سال ، 275 ميليون دلار اعلام كرده است .
    در همين حال بازار وايمكس سيارنسبت به وايمكس ثابت از اقبال بالاتري برخوردار بوده و در اين مدت به رشد 5 درصدي رسيده است .تعداد مشتركان وايمكس ثابت و سيار در سال 2008 به 3.9 ميليون نفر افزايش يافته كه اين ميزان رشد 120 درصد بازار اين فناوري را نسبت به سال 2007 نشان مي دهد. به رغم پيشرفت چشمگيراين فناوري، برخي كارشناس براين باورند كه بازاروايمكس درسال 2009 نسبت به سال هاي گذشته كم رونق تر مي شود بطوريكه تامين كنندگان تجهيزات مجبورند كه دراستراتژي هاي خود تجديد نظر كنند.آنها معتقدند كه در ادامه سال جاري ميلادي ، رقابت شديدتري ميان تامين كنندگان تجهيزات وايمكس براي تعداد اندكي ازقراردادهاي باقيمانده سال 2009 صورت مي گيرد و مسابقه سختي براي در اختيار داشتن رهبري اين بازاردرآينده به چشم مي خورد. ازسويي پيش بيني مي شود با وجود چالش هاي پيش روي اقتصاد جهاني، بازار وايمكس سياردر سال رشد قابل توجهي داشته باشد چراكه در اين سال با عرضه سرويس هاي جديد وهمينطورجذب مشتركاني كه براي نخستين باراز اين فناوري استفاده خواهند كرد، بر تعداد مشتركان آن افزوده مي شود.
    درحال حاضر، آلواريون، آلكاتل- لوسنت و موتورولا رهبري بازار وايمكس در دنيا را در اختيار دارند اما شواهد حاكي ازآن است كه دو كمپاني هوواوي چين و سيسكو نيزبراي در دست گرفتن اين بازاروارد رقابت شده اند.
    در اين ميان آلكاتل- لوسنت با در اختيارداشتن بيشترين سهم بازاردر مقام نخست وايمكس سيار دنيا و پس ازآن موتورولا درمكان دوم قرار دارد و آلواريون جايگاه سوم را به خود اختصاص داده است.
    هوواوي و سيسكو نيز با جذب مشتركان جديد، سعي در افزايش سهم خود از بازار وايمكس سيار دنيا دارند.

    وايمكس در ايران
    كشورما نيز با داشتن جمعيتي جوان و صنعتي رو به رشد، از كشورهاي در حال توسعه به شمارميرود كه به دليل نقش مهم ارتباطات درتوسعه ، برنامهريزي منسجم براي حركت به سمت توسعه همه جانبه مخابرات باند وسيع به امري ضروري بنظر مي آيد.
    در همين راستا مطالعات اوليه استفاده ازفناوري وايمكس درايران ازسوي سازمان تنظيم مقررات وبا همكاري مركز تحقيقات مخابرات ايران درتابستان 86 نهايي شد ودولت در مصوبه اي مقرر كرد تا پروانه وايمكس را به صورت استاني ارائه كند .
    نحوهي واگذاري پروانه وايمكس، ازطريق مزايده و احرازشرايط مالي و فني صورت گرفت و شركتهاي حقوقي (غير دولتي) براي بر عهده گرفتن اين پروژه در مزايده شركت كردند. محمود احمدي نژاد رئيس جمهوري وقت درروزجهاني ارتباطات (27 ارديبهشت) سال 87 پروانه مزايده وايمكس را به مجري آن اعطا كرد و درهشتم تير ماه اين مزايده براي انتخاب اپراتور از طريق رسانه هاي جمعي اعلام و فروش اسناد آن آغاز شد.
    در مرحله نخست، شش شركت در مزايده شركت كردند كه پس ازبازگشايي پاكات الف و ب مربوط به اسناد حقوقي و پيشنهاد هاي فني ، چهار شركت توانستند حد نصاب امتيازلازم را دراين خصوص كسب كنند.
    در نهايت، 13 آبان ماه پاكات قيمت نيز گشوده شد و شركت مبين نت در تمام استان ها، ايرانسل در شش استان، شركت مشاركتي سيار اصفهان(اسپادان) در اصفهان و شركت رايانه دانش گلستان در استان گلستان به عنوان برندگان مزايده معرفي شدند.
    براساس شرايط پروانه، اين شركت ها بايد سرويس دهي خود را پس از 9ماه اززمان دريافت پروانه آغاز كنند كه برخي از آن ها مانند ايرانسل قول داد طي شش ماه آينده اين كار را عملياتي كند.
    وايمكس به دارندگان اين امكان را مي دهد تا سرويس هايي همراه با خدمات VoIP به كاربران خانگي و تجاري ارايه دهد.
    محمد سليماني - وزير ارتباطات و فنآوري اطلاعات در خصوص اين فناوري جديد معتقد است كه وايمكس ميتواند نيازمردم و دستگاههاي اجرايي را به خدمات باند وسيع مرتفع كند وبا استقبال ازسرمايهگذاري داخلي و خارجي در اين حوزه ،ضريب نفوذ ارايه اين خدمات در استانها، حداقل به شش درصد ظرف مدت دو سال خواهد رسيد.
    با توجه به اينكه فعاليت وايمكس استاني در نظر گرفته شده بود، مبلغ پايه در كميسيون تنظيم مقررات ارتباطات براي هراستان با توجه به وضعيت اقتصادي و اجتماعي آن استان به تصويب رسيده كه بر اساس مزايده پرداخت حقالامتيازصدور پروانه، درمرحله اول40 درصد در زمان صدور و مابقي نيز هر سال 10 درصد به صورت اقساط شش ساله پرداخت خواهد شد.
    درمزايده وايمكس تنها شركتهاي غيردولتي ثبت شده ميتوانستند شركت كنند و براي شريك تجاري خارجي حداكثر سهم 49 درصدي و براي شريك داخلي سهم 51 درصدي در نظر گرفته شد. اسناد متقاضيان شركت در مزايده در قالب پاكتهاي الف، ب و ج به سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات داده شد؛ كه اين پاكتها در كميته فني و بازرگاني اين سازمان شد و پس ازانجام بررسي قيمتهاي پيشنهادي در كميسيون تنظيم مقررات، پاكتها به تفكيك استانها باز شد. پروانه اپراتوري وايمكس براي هر چهار شركت به مدت شش سال صادر شده و به مدت يك دوره 5 ساله نيز بدون دريافت حق امتياز جديد قابل تمديد است.
    در مجوز پروانه وايمكس، تركيبي از همه خدمات وجود دارد به طوري كه كساني كه مجوز وايمكس را دريافت كنند، همه مجوزهاي قبلي isp، icp، تلفن اينترنتي (voip) اورجينيشن و تلفن ثابت را نيز در اختيار خواهند داشت.
    ورود وايمكس به 30 استان كشور اپراتور مبين نت مجوز فعاليت وايمكس در 30 استان كشور را دريافت كرد و مجوز به مبين نت ، پنج استان آذربايجان شرقي ، تهران ، خراسان رضوي ، خوزستان و فارس به ايرانسل ، استان اصفهان به اسپادان و استان گلستان به رايانه دانش گلستان اعطا شده است. مبين نت با حق امتياز پايه 862 ميليارد ريال بيشترين ميزان حق امتياز را كه مبلغ جمع شده در نهايت 6676/10 ميليارد ريال است در اين پروژه از آن خود كرد.
    همچنين حق امتيازپايه ايرانسل 524 ميليارد بود كه جمع به دست آمده مزايده03/69 ميليارد ريال است.
     در اين ميان شركت مخابراتي سياراصفهان (اسپادان) با پرداخت 90 ميليارد ريال پروانه وايمكس در استان اصفهان و رايانه دانش گلستان نيز با پرداخت 20 ميليارد ريال همين پروانه را در استان گلستان دريافت كردند.
    به اعتقاد وزيرچنانچه تعداد مشتركان فناوري وايمكس زير 600 هزار نفر باشد، فعاليت دراين حوزه سودآورنيست اما درصورتي كه برندگان مزايده وايمكس بتوانند سرويس خود را با قيمتي بين 50 تا 100 هزارريال به مشتركان عرضه كنند،در كوتاه ترين زمان به 20 ميليون مشترك دراين حوزه دست خواهند يافت.
    محمد سليماني وضعيت امكانات و توسعه دسترسي رادرحوزههاي تلفن ثابت و همراه راقابل قبول ارزيابي كرده و مي گويد كه اپراتورهاي وايمكس كه در صورت امكان، برنامههاي خود را براي فعالسازي اين سرويس هرچه سريعتر اجرايي كنند.
    به گفته وزير ارتباطات ميدان بايد براي سرمايه گذاران بخش خصوصي فراهم است و به همين دليل دولت خود را مجازبه ورود درعرصه وايمكس نميداند.
    اپراتورهاي وايمكس به سرنوشت pap ها دچار مي شوند؟
    اما اين سئوال براي كارشناسان اين حوزه مطرح است كه آيا شركت هاي برنده در مزايده وايمكس به سرنوشتي مثل pap ها دچارخواهندشد ودرنيمه راه به دليل محدوديت درامكانات و تجهيزات قادربه ادامه فعاليت نخواهند بود؟
    در همين حال وزيرارتباطات اعلام كرد كه به دليل وجود برنامه منسجم،بررسي هاي كارشناسي مناسب انجام شده واخذ مصوبات مختلف، وايمكس به هيچ عنوان به سرنوشت شركت‏هاي PAP دچار نخواهد شد. مسوولان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات معتقدند به دليل بازاررو به گسترش خدمات رساني در حوزه اينترنت باند وسيع ونيز ارزش بالاي باند فركانسي آن نبايد شركت هاي pap را كه تاكنون تقريبا عملكرد ناموفقي حوزه adsl داشته اند محدود كرد چرا كه اين امر گسترش وايمكس در ايران باخطر مواجه مي كند. در اين ميان اپراتورهاي وايمكس مدعي هستند كه باندهاي فركانسي كه از سوي سازمانتنظيم مقررات مطابق پروانه به اپراتورهاي وايمكس داده شده، در برخي استان ها توسط ديگر شركت ها و يا سازمان ها و نهادها اشغال شده است. علي اصغرعيني پور معاون فني شركت ايرانسل مي گويد :شركت خدمات ارتباطي ايرانسل توسط يك شركت ثالث در تمامي شش استاني كه در آنها برنده مزايده وايمكس شده، اقدام به بررسي فضاي فركانسي كرده است. اماپس از بررسي مشخص شد كه در تمامي اين استان ها، باند فركانسي اختصاص يافته شده به ايرانسل دچار اختلال بوده و اشغال است. عيني پور مي گويد: مطابق پروانه موارد را به رگولاتوري اعلام كرديم تا جهت تخليه و تحويل فضاي فركانسي اختصاص يافته اقدام كنند. سيد ايمان ميري مديرعامل مجتمع رايانه دانش گلستان-هم در اين باره مي گويد:ما هنوز به مرحله نصب تجهيزات و مانيتور باند فركانسي اختصاص داده شده، نرسيده ايم اما شنيده شده كه در برخي استان ها مانند تهران فضاي فركانسي توسط شركت هاي ندا اشغال شده است.
     به گفته وي پايلوت وايمكس استان گلستان تا پايان ماه جاري نصب و راه اندازي مي شودو با نصب تجهيزات، خالي و يا اشغال بودن فركانس استان گلستان مشخص خواهد شد.
    امادرحاليكه شهرام ستايش -مديرعامل اسپادان- از خالي بودن باند فركانسي وايمكس اصفهان خبر مي دهد، شواهد حاكي از آن است كه فركانس اين اپراتور نيز توسط شركت فن آوا اشغال شده است. يونس بخش مندي مديرعامل مبين نت نيزمي گويد: پيمانكار اين اپراتور كه نصب و راه اندازي تجهيزات را به صورت كليد در دست (turnkey) در اختيار دارد، پس از نصب و تست شبكه، گزارش اشغالي باند فركانسي وايمكس را ارائه مي كندو راه اندازي پايلوت مبين نت در استان تهران تا يك ماه آينده به پايان خواهد رسيد.اين در حاليست كه لطف ا... سبوحي معاون سازمان تنظيم مقررات معتقد است كه باند فركانسي مورد نياز اپراتورها زمان صدور پروانه به آنها تحويل داده شده است. به گفته وي، اپراتورهاي وايمكس تا 120 روز پس از صدور پروانه مهلت دارند تا باند فركانسي خود را مانيتور و بررسي كرده و در صورت وجود مشكلي آن را به سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديوئي اعلام كنند. سبوحي تاكيد دارد كه رگولاتوري هم يك ماه مهلت دارد تا درخواست هاي رسيده را بررسي كرده و چنانچه مشكلي وجود داشت و يا فرستنده و سازمان و شركتي آن را اشغال كرده بود، آن را خاموش و پاك كرده و تداخل را برطرف كند.

    وايمكس و تلفن همراه
    وايمكس موبايل، امكان اتصال گوشي هاي تلفن همراه به اينترنت را بسيار پرسرعت تر به وجود مي آورد و موجب افزايش انتقال داده بر روي گوشي هاي تلفن همراه مي شود.
     به اين معنا كه افرادي كه قصد استفاده از سرويس هاي پرسرعت اينترنتي بر روي تلفن هاي همراه خود دارند مي توانند وايمكس را به عنوان راهي براي رسيدن به هدف خود انتخاب كنند. استفاده ازفناوري وايمكس دسترسي به سرويس هاي ديتا و اينترنت بر روي گوشي هاي همراه را نيز متحول كرده و سرعت دانلود اطلاعات بر روي گوشي را به 75 مگابيت در ثانيه مي رساند.
    با توجه به اتكاي خدمات نسل چهارم تلفن همراه به فناوري بي سيم پيشرفته وايمكس دسترسي به سرويس هاي هر اپراتوردرمنطقه اي خارج از بخش هاي جغرافيايي تحت پوشش آن تسهيل شده و خدمات رساني به مشتركان با استفاده از شبكه هاي مختلف وايمكس اپراتورهاي كشورهاي گوناگون درآن واحد ممكن مي شود.
    با توسعه وايمكس موبايل چند شركت سازنده گوشى تلفن همراه برخى محصولات خود را با اين قابليت ارائه كردند. انتظار مى رود چندين گوشى تلفن همراه طى يك تا دو سال آينده جهت برآورده كردن نياز كاربرانى كه اشتياق به استفاده از وايمكس در تلفن هاى همراه خود دارند روانه بازار روانه شوند. بدين ترتيب، موضوعي كه در مورد فناوري وايمكس مطرح ميشود آن است كه آيااين فناوري با چنين مزايايي مي تواند جايگاه قابل توجهي را در بين ساير فناوري ها و رقباي خود در ايران كسب كند يا بايد مانند ساير تكنولوژي هاي جديد در انتظار جنگ و ستيز اين فناوري براي ورود به سبد خانواده ايراني باشيم . اين سئوالي است كه بايد منتظر ماند تا چندي ديگر شانس و اقبال وايمكس را در ايران ارزيابي كنيم.



     □

تعداد خوانندگان اين مطلب: 168

مشاهده فهرست مطالب شماره 22




	کليه حقوق محفوظ و متعلق به ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات است.