ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات

گفت و گو با مهندس قائمي : نهادينه سازي ، راهكار اصلي

در مراسم اولين جايزه بزرگ وب كه با حضور دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي، رئيس ستاد مديريت حمل ونقل و سوخت و دبير شوراي عالي اطلاع رساني برگزار شد، شهرداري تهران رتبه اول و جايزه بزرگ وب را به خود اختصاص داد. به همين بهانه در گفت و گويي با مهندس قائمي رئيس سازمان فناوري اطلاعات شهرداري تهران، از فعاليت ها ، برنامه ها وهمچنين مشکلات اين سازمان در جهت تحقق شهرالکترونيک در تهران پرس و جو کرديم.

    اولين سوال ما درباره شاخص ترين فعاليت هايي است که در دوره مديريت شما در سازمان فناوري اطلاعات شهرداري تهران عملياتي شده است. پروژه هاي سازمان برخي به منظور نيازهاي دروني شهرداري و برخي براي دسترسي شهروندان و به تعبير ديگر کاربران بروني هستند، هرچند سرويس هاي بروني با توجه بر پايه زير ساختهاي پروژه هاي دروني شکل ميگيرند. از جمله مهم ترين پروژه هاي سازمان گسترش زيرساخت هاي ارتباطي بين مراکز و ادارات مختلف شهرداري است. در حال حاضر شهروندان به هريک از ادارات شهرداري که مراجعه کنند به سرويس هاي مختلف شهرداري دسترسي آنلاين دارند. در کشور نمونهاي را سراغ ندارم که شبکه اي به اين گستردگي و در اين حد داشته باشد. در مقايسه با کشورهاي همسايه هم نمونهاي را در حد و اندازه شهرداري تهران سراغ ندارم. شايد در برخي شهرهاي مالزي يا کره جنوبي زيرساخت هايي به اين صورت و به اين گستردگي وجود داشته باشد ولي در حد و حدود منطقهاي، وضعيت زيرساخت ما بسيار مطلوب است. پروژه شاخص ديگر اصلاح ساختار معماري سرويس هاي شهري از معماري توزيع شده جزيره اي به يک معماري مرکزي است. ما از معماري توزيع شده جزيره اي به شدت گريزان هستيم و اگر هم نمونههايي وجود دارد، انشاالله به زودي تغيير مي کند و به سمت معماري سنترال پيش خواهد رفت. نام اين معماري سنترال است، ولي نتيجهاشLocation Transparency است. يعني باز نتيجهاش در خارج از مجموعه شهرداري ديده مي شود. توسعه سرويس هاي شهرداري پروژه شاخص بعدي است. يکي از اين سرويس ها که سرويس بسيار مهمي است، سرويس کنترل پروژههاي شهرداري تهران است. شهرداري يک نهاد بسيار بزرگ است و بيش از 100 سازمان، معاونت، منطقه و اداره و از اين قبيل دارد که هر يک به خودي خود يک دستگاه بزرگ به حساب ميآيند. اعتبارات شهرداري که شوراي شهر سالانه مصوب ميکند رقم قابل توجهي است، بنابراين بايد منابع مالي شهرداري و نحوه تخصيص آن به پروژه هاي مختلف مديريت شود. کار پايلوت و تست و آموزش و فرهنگسازي درون سازماني اين سيستم يکپارچه، سال 85 انجام و سال 86 کاملاً عملياتي شد. تمام پروژههاي عمراني شهرداري در سيستم کنترل پروژهي شهرداري ثبت شده است. نتيجه اين پروژه درون سازماني بحث شفافسازي است. اگر استحضار داشته باشيد شهرداري از سال گذشته اقدام به انتشار صورتهاي مالي خودش در سطح مردم و اينترنت کرده است. اين امر تاکنون سابقه نداشته و در واقع اين ابتکار نتيجه استفاده از آن سرويس کنترل پروژه است. کار ديگري هم باز در 2 سال اخير انجام شده مساله الکترونيکي شدن سيستمهاي شهرداري است، که خوشبختانه همه پروژههاي IT از حمايت مديريت ارشد برخوردار بوده است وگرنه ممکن است در بخشهاي مختلف آسيب ببيند و نتوانيم استفاده از آن را نهادينه کنيم. اميدواريم به زودي در همه بخش هاي شهرداري از سيستم paperless استفاده کنيم و با ثبت همه مکاتبات و درخواستها امکان پيگيري مکاتبات شهروندان از طريق اينترنت هم امکان پذير شود.

     پورتال شهرداري در جشنواره وبگاه هاي دولتي به عنوان وبگاه برتر شناخته شد. در مورد اين پروژه هم توضيح مي دهيد؟
    حوزه هاي مختلف شهرداري هرکدام در حوزه مجازي به صورت مستقل و پراکنده حضور داشتند. بعد از ابلاغيه شهردار محترم، اين پورتال آماده شد تا ضمن اين که هر واحد شهرداري هويت مستقل خودش را داشته باشد، همگي با يک روند و سيستم مشخص به مراجعين ارائه سرويس کنند و همه مراجعين با يک مجموعه يک دست مواجه شوند. اين کار پروژه سنگيني بود و کارشناسان مرکز تقريباً 2 سال مشغول اين پروژه بودند که البته بهينه سازي آن هم در حوزه اطلاعرساني و هم در حوزه خدماترساني استمرار دارد.

     براي همه گير شدن استفاده از خدمات الکترونيک شهرداري تا کنون چه اقداماتي صورت گرفته است؟
     بحث خصوصيسازي خدمات در سطح شهر که تحت عنوان دفاتر خدماترساني شهر مطرح است، راهکار اصلي ما براي همگاني کردن استفاده از اين خدمات است که به خودي خود باعث کم شدن تعداد مراجعات به ادارات شهرداري مي شود. شهرداري تهران سال گذشته با ارائه لايحهاي به شوراي شهر پيشنهاد کرد که اين دفاتر ايجاد شود. شوراي شهر هم از اين موضوع استقبال کرد و به شهرداري اجازه داد که در سطح شهر، متناسب با نياز شهر، دفاتر خدمات الکترونيک را تاسيس کند. اين دفاتر به صورت صد در صد خصوصي خدماتي را که مردم براي دسترسي به آنها ناچارند به محيطهاي اداري مراجعه کنند، به شهروندان ارائه مي دهند. تشريفات اداري، تدوين آييننامهها و از اين دست مراحل سال گذشته انجام شد. ارديبهشت ماه امسال با فراخواني که داشتيم استقبال خوبي شد و گروه زيادي ثبت نام کردند که اين فرايند را نيز کاملاً اينترنتي انجام داديم. بعد هم از آنهايي که حدنصاب لازم را کسب کرده بودند دعوت کرديم تا پس از گذراندن يک دوره آموزشي 10 روزه و شرکت در آزمون، واجدين شرايط از ميان آنها انتخاب شوند. با اين کار عملاً دسترسي مردم به شهرداري را افزايش داديم که طبيعتاً کاهش سفرهاي درون شهري و ديگر اثرات شهر الکترونيک را در پي خواهد داشت .

     آيا در حال حاضر نقشه راهبردي کاملي براي پروژه هاي آي تي شهرداري وجود دارد يا اين که پروژه ها به صورت درخواستي و موردي انجام مي گيرد؟
     به طور مطلق نميتوانيم بگوييم که plan وجود ندارد. در دوره مديريت گذشته در سازمان روي يک طرحي به عنوان ICT MASTER PLAN شهرداري تهران کار شد و مستنداتي هم آماده شد که شناخت خوبي از وضع موجود ميدهد. يک کار ديگر هم که روي هشت کلانشهر کشور (تبريز، تهران، اصفهان، شيراز، کرج، مشهد، قم و اهواز) به صورت مشترک انجام شده، نشستهاي ادواري است. اين هم تقريباً يک پروژه 4-3 ساله بوده که از سال 83 شروع شده و سال گذشته نتايج آن آماده شده است و يک نسخه customize شده آن مخصوص تهران است. شوراي شهر تهران هم از سال 84 تصميم به انجام چنين کاري را براي شهر تهران گرفته است که تشريفاتش را انجام داده اند و پيمانکار آن اواخر سال گذشته نسخه نهايي را به شوراي شهر ارائه کرده است و در حال حاضر جلساتش در حال برگزاري است. بنابراين پاسخ سوال شما مثبت است، بله يک مستر پلن وجود دارد، اما هنوز اکشن پلني وجود ندارد؛ به همين دليل ما با انجام کارهاي زيربنايي که لازم است انجام شود و همچنين تعدادي پروژه لازم شهري در مسير آن مستر پلن نهايي حرکت مي کنيم.

     در زمينه سرويس هاي جديد موبايل، از اين قبيل امکانات ارزش افزوده مخابراتي که امکان ارائه آن وجود دارد، آيا فعاليت مشترکي شده يا پروژه هاي مشترکي با شرکت هاي خصوصي حوزه ICT در حال انجام است؟
    چندي پيش سازمان نظام صنفي رايانه اي و شهرداري تهران جلسه مشترکي برگزار کردند تا امکان همکاري دوجانبه بررسي شود که جلسه خوبي بود، برخي شرکت هاي PAP هم ابراز علاقه مندي کردند که از زيرساخت هاي شهرداري براي ارائه خدماتشان استفاده کنند، که آن هم اگر مسائل اداري و قانوني برطرف شود قابل انجام است.

     در زمينه فرهنگ سازي حوزه آي تي، سازمان فناوري اطلاعات شهرداري تهران تا کنون چه کارهايي انجام داده است؟

    ما با فرهنگسراي IT ارتباط خيلي نزديکي داريم و با هم در زمينه بسترسازي شهر الکترونيک همکاري مي کنيم. براي سال جاري تصميمي گرفتيم که الان در حال اجراست و آن هم تاسيس خانههاي IT محله است. پيشبيني ما اين است که 50 مرکز در سطح شهر تاسيس شوند که تحت عنوان خانههاي IT محله به آموزش مباني شهروند الکترونيک بپردازند. در اين پروژه هم بخش خصوصي فعال خواهد بود و شهرداري مکان و امکانات لازم را در اختيار آنان مي گذارد و مديريت و اداره آن محيط با بخش خصوصي خواهد بود. به زودي نيز اميدواريم بتوانيم جشنواره بازي هاي کامپيوتري و انيميشن را در سطح شهر تهران برگزار کنيم.

    در ابتداي مصاحبه از شاخص ترين فعاليت هاي سازمان پرسيدم ، حالا مهم ترين مشکلات شما در اين مدت چه بوده است؟
    حضور فناوري اطلاعات در هر مجموعه ، تحولاتي به همراه دارد که اولين آفتي که گريبان گيرش مي شود مساله مقاومت هاي پيکره آن سازمان است. ما با اين مساله مواجه بوديم، هستيم و خواهيم بود. البته طبيعتا مقاومت ها کاهش پيدا مي کند و به اميد روزي هستيم که ديگر اين مساله حل شده باشد. در حوزه برون سازماني هم ارتباطات بين بخشي مهم ترين مشکل ماست. به عنوان مثال در پروژه GIS آتش نشاني دستيابي به ديتا بيس شماره هاي تلفن و آدرس هاي شرکت مخابرات به سختي و در يک پروسه طولاني اتفاق افتاد حال آنکه براي نجات جان آسيب ديدگان حوادث، داشتن اين آدرس ها بسيار حياتي است و آتش نشاني مثال هاي فراواني داشته که تنها با داشتن آدرس شخص تلفن کننده که حتي نتوانسته بود جز کلمه کمک حرف ديگري بزند، محل حادثه و مجروح را تشخيص داده و او را نجات داده است. موضوع ديگر که بايد به آن اشاره کرد کمبود متخصصان کاربلد و با دانش در حوزه فناوري اطلاعات است که تجربه کار در پروژه هاي بزرگ و غير دانشگاهي را داشته باشند. تعداد کساني که فرق پروژه هاي pilot ، enterprise و دانشگاهي را بدانند و توانteamwork هم داشته باشند به نسبت نياز ما کم است. ما ممکن است با ماکاروني بر اساس استانداردهاي رشته عمران و سازه، پلهاي خيلي قشنگي بسازيم، ولي چندتا پل ساز واقعي داريم؟پروژه هاي واقعي وقتي در محيط اجرا مي آيند، نکاتي دارند که فقط کسي که تجربه و توان عملي دارد، مي تواند انجام دهد. يعني ما در حوزه دانش خيلي قوي هستيم، ولي در ميدان براي عملياتي کردن پروژه ها ضعف داريم.

    براي برطرف کردن اين معضل حداقل براي مجموعه خودتان چه کار کرده ايد؟
     ما تابستان ها حدود 25% ظرفيت نيروي انساني موجودمان کارآموز داريم و تعدادي از اين ها را هم جذب مي کنيم. بسياري از کارشناسان ما تجربه هاي عملي خود را در اين مجموعه به دست آورده اند.

     چقدر اميد داريد که با تغيير مديريت ها در آينده روند فعلي و نگاه آي تي محور شهرداري ادامه يابد؟
     فکر مي کنم که اگر هر پروژه اي را که اجرا مي کنيم، نهادينه کنيم ، آن پروژه ديگر مستقل از تمام بحث هاي مديريتي ادامه خواهد يافت. باز هم مصداق خيلي باارزش اين مساله همين سامانه 137 است. اگر شهردار عوض شود، شوراي شهر عوض شود، ما عوض شويم که همه اين ها به دليل پايان يافتن طول عمر مديريتي اتفاق خواهد افتاد، چون مردم مطالبه خواهند کرد، ديگر مديريت جديد به خودش اجازه نخواهد داد اين سرويس ها را حذف کند، مگر اين که سرويس قبلي را بهبودي ببخشد و نسخه ارتقا يافته و سرويس جديدتر و بهتري را عرضه کند. مطالبات مرد مي و بالا بردن سطح توقع مردم از مسوولان بر اساس واقعيات مي تواند پروژه هاي مثبت اجرايي را نهادينه کند، يعني بخشي از نهادينه شدن بر مي گردد به بدنه دروني سازمان، بخشي ديگر هم به مطالبه متعارف از سوي مشتريان دستگاه. اگر به مسائل اين گونه نگاه شود، دچار آفت دوباره کاري ها و مسکوت ماندن پروژه ها نخواهيم شد. اما نه، اگر يک سرويس باشد که به سليقه من به عنوان مدير فعلي ايجاد شود، طبيعتا مدير آينده فردا يک سليقه ديگر خواهد داشت. اما مسائلي که نهادينه شود مثل انتشار صورت هاي مالي، از آنجا که براي مخاطبين يعني مردم به يک رويه مطلوب و خواستني تبديل شده، بعيد مي دانم که مديران بعدي بتوانند از انجام آن شانه خالي کنند.

     آقاي مهندس اميدواريم در ادامه فعاليتتان باز هم موفق باشيد ، از وقتي که به ما داديد هم سپاسگزاريم.
     من هم از همت شما و نشريه تحليلگران براي توسعه فرهنگ IT سپاسگزاري ميکنم.



     □

تعداد خوانندگان اين مطلب: 533

مشاهده فهرست مطالب شماره 14




	کليه حقوق محفوظ و متعلق به ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات است.